iran emrooz (ايران امروز)

تنها در چهار ماه گذشته هشت بمب در بزرگترين بندر هند منفجر شده است

نيمی از 15 ميليون جمعيت بمبئی در حصيرآبادها و حلبی آبادها زندگی می‌كنند

تنش ميان يك ميليارد هندو و 140 ميليون مسلمان از ده سال پيش همواره شديدتر شده است

جواد طالعی (دفتر اروپائی شهروند)
سه‌شنبه ۱۱ شهريور ۱۳۸۲

انفجار دو بمب قوی در مركز تجاری شهر پانزده ميليون نفری بمبئی، بحران مذهبی هند را، بار ديگر در مركز توجه افكار عمومی جهان قرار داد. نخستين بمب، روی صندلی عقب يك تاكسی قرار داده شد و با انفجار آن، در يكی از پر رفت و آمدترين ساعات روز، دهها نفر كشته و صدها نفر مجروح شدند. دقايقی بعد، انفجار بمب ديگری در بازار طلافروشان بمبئی دست كم 46 نفر را به كام مرگ كشيد و 150 نفر را مجروح كرد.
مقامات بلندپايه هند، اعلام كردند كه اين انفجار می‌تواند با درگيری‌های خونين سال گذشته گجرات ارتباط داشته باشد كه طی آن صدها مسلمان و هندو به قتل رسيدند. منابع خبری، همچنين اعلام كردند كه اين بمب گذاری می‌تواند از سوی مسلمانان متعصب به منظور به هم زدن بزرگترين آئين مذهبی هندوها انجام شده باشد. اين آئين مذهبی قرار بود در روزهای آينده در شهر بمبئی برگزار شود. روايتی ديگر حاكی از آن است كه اخيرا در حفاری‌های يك مسجد ويران شده، بازمانده‌های يك معبد هندو يافته شده و همين امر به تشنج در ميان هندو‌ها و مسلمانان دامن زده است.
اكنون، اين نگرانی جود دارد كه بمب گذاری‌های پرتلفات اخير، بر صلح لرزان ميان هند و پاكستان نيز اثر بگذارد و زمينه را برای يك جنگ تازه ميان دو كشور همسايه فراهم آورد. بحران ميان اين دو كشور، در سال گذشته تا آستانه آغاز يك جنگ كه می‌توانست به استفاده از سلاح‌های اتمی نيز منتهی شود پيش رفت، اما ظرف چند هفته گذشته اندكی كاهش يافت.
دولت هند، به صورت سنتی هر نوع عمليات تخريبی را كه از سوی مسلمانان اين كشور صورت می‌گيرد، نتيجه تحريكات پاكستان می‌داند. پاكستان، اين بار، برای پيش گيری از اين اتهامات، بلافاصله پس از بمب گذاری‌های بمبئی با صدور بيانيه‌ای اين اقدامات را به عنوان "تروريسم" محكوم كرد. با اين همه احتمال دارد كه مخالفان نزديكی هند و پاكستان، بمب گذاری در بمبئی را برای راه انداختن يك حمام خون تازه بهانه قرار دهند.
بندر بزرگ بمبئی، از سال‌ها پيش به انفجار ظاهرا بی‌پايان بمب‌ها عادت كرده است. به گزارش خبرگزاری‌های غربی، تنها در چهار ماه گذشته هشت بمب در اين بندر منفجر شده كه صدها نفر را به كام مرگ كشيده است.
پليس هند حدس می‌زند كه گروه‌های متعصب مسلمان "لشكر تويبا" عامل اين بمب گذاری‌ها باشد. لشگر تويبا از مسلمانان متعصبی تشكيل شده است كه گفته می‌شود در پيوند با طالبان افغانستان و القاعده هستند.
تنش ميان مسلمانان و هندوهای متعصب، از ده سال پيش، در كشوری كه مردم آن به صلح جوئی و مدارا شهره اند، هزاران نفر قربانی گرفته است. در روز دوشنبه اين هفته، پس از انفجار بمب ها، بورس سهام بمبئی بلافاصله سقوط كرد و دهها هزار نفر از بازرگانان و كاركنان بندر و مراكز اقتصادی به خانه‌های خود گريختند.

آتشی كه خاموشی ندارد
نخسيتن حلقه زنجيزه بمب گذاری ها، در سال 1993 در بمبئی ظهور كرد. در آن سال، يك روز ظرف 90 دقيقه سيزده بمب در اين بندر منفجر شد و 250 انسان را كشت. از آن زمان، در پی هر بمب گذاری، وحشت تنش‌های خونين ميان مسلمانان و هندوها بار ديگر در تمام هند اوج می‌گيرد. به اين دليل، مقامات مسئول هند بلافاصله در دهلی و ايالت ماهاراشترا كه بمبئی مركز آن است، وضعيت فوق العاده اعلام كردند. نخست وزير هند، كه خود يك هندوی ناسيوناليست است، بلافاصله اعضای رهبری حزب خود "بهاراتيا جاناتا" را به نشست بحران فراخواند. موج بمب گذاری‌های سال 1993 ظاهرا كار گروه‌های اسلامی بود. آن‌ها متهم شده‌اند كه به انتقام ويرانی مسجد شهر "آيودهيا" دست به اين اقدامات جنايتكارانه زده‌اند. در آن زمان، "لال كيشان آدواني" وزير كشور امروز هند دستور به ويران ساختن مسجدی در شهر آيودهيا داد. در پی خرابی اين مسجد، در تمام ايالت، درگيری‌های خونينی ميان مسلمانان و هندوها رخ داد كه حدود 3 هزار كشته بر جای گذاشت. از همان زمان، مناسبات مسلمانان و هندوها، به شدت تيره شد و به نظر نمی‌رسد كه به زودی بهبود يابد. يك ميليارد از جمعيت هند را هندوها و 140 ميليون نفر از جمعيت اين كشور بزرگ را مسلمانان تشكيل می‌دهند.
ساعاتی پيش از انفجار بمب‌های اخير در بمبئی، باستانشناسانی كه مامور حفاری در ويرانه‌های مسجد شهر ايودهيا شده بودند، گزارشی را در اختيار دادگاه قرار دادند كه حكايت از كشف بازمانده‌های يك معبد هندی متعلق به قرن دهم در زير اين مسجد می‌كرد. اين گزارش، ديدگاهی را توجيه می‌كند كه بر پايه آن حزب ناسيوناليست هندو اقدام به ويرانی مسجد مسلمانان كرده بود.

بمبئی در يك نگاه
بمبئی نه تنها بزرگترين و پرجمعيت ترين شهر هند و مهمترين بندر تجاری اين كشور، كه پايتخت مافيای هند نيز هست. انفجارهای اخير، در نزديكی معابد هندو رخ نداده‌اند. به اين دليل، برخی از مقامات هندی، برخلاف پليس، حدس می‌زنند كه اين عمليات می‌تواند انگيزه‌های سياسی نيز داشته باشد.
بندر بمبئی، بزرگترين مركز توليد پارچه‌های پنبه‌ای و فيلم‌های سينمائی شبه قاره هند است و از اين رو به "بوليوود" نيز شهرت دارد. جمعيت شهر، همراه با حومه هايش به حدود بيست ميليون نفر می‌رسد. شديدترين جلوه‌های تضاد طبقاتی جامعه هند را می‌توان در اين شهر پی گرفت. از يك سو صاحبان ثروت‌های سرشار در اين شهر زندگی می‌كنند و از سوی ديگر توده‌های فقيری كه حتی قادر به سير كردن شكم خويش نيستند. بيش از نيمی از جمعيت شهر، در حصيرآبادها وحلبی آبادها به تيرگی روزگار می‌گذراند.
نخستين بمب روز دوشنبه، در كنار دروازه معروف به "Gateway auf India" يا دروازه هند انفجار يافت. اين بنا، كه بازمانده دوران استعمار انگليس است، در سال 1924 به عنوان يادبود سفر جورج چهارم پادشاه انگلستان و همسرش ملكه ماری ايجاد شد. شاه و ملكه، در سال 1911 به بمبئی سفر كرده بودند. در سال 1948 استعمارگران انگليسی خاك هند را از همين دروازه ترك كردند. با توجه به اين سابقه تاريخی، دروازه هند يكی از محبوب ترين محل‌ها برای گردهمائی توريست‌های خارجی است. دروازه هند، در عين حال در كنار هتل تاج محل واقع شده كه محل اقامت خارجی‌های ثروتمندتر است.
بمبئی در زبان هندی به معنای ساحل خوب است. اين نام را، استعمارگران پرتقالی روی شهر نهادند. در اواسط دهه نود ميلادی، نام اين شهر، به "مومبائي" تغيير يافت كه نام يكی از خدايان زن هندی است. اما در خارج از هند، اين بندر بزرگ همچنان به بمبئی معروف است.