---

اشاره: انتصاب  "ناجي صبري" استاد رشته زبان انگليسي به وزارت امورخارجه عراق، كاري بود كه صدام حسين در اوت سال گذشته با دست زدن به آن همه را غافلگير كرد. به نظر مي رسيد كه اين شخصيت دانشگاهي، با ظاهر يك جنتلمن انگليسي، از زمينه هاي ايدئولوژيك و ريشه عميق در دستگاه حزب بعث، كه براي دستيابي به مقام هاي بالا در عراق يك پيش زمينه غير قابل اجتناب است، برخوردار نباشد. صبري كه پنجاه و يك سال دارد، دانش آموخته رشته زبانشناسي است و پيش از انتظاب به مقام وزارت امورخارجه، به عنوان استاد زبان انگليسي درس مي داد. او، در فاصله سال هاي 1999 تا 2001  نماينده  عراق در سازمان بين المللي ي  تسليحات اتمي  بود كه مركز آن در وين است.  وزير خارجه عراق، تجربه هاي غم انگيزي را با رهبري عراق از سر گذرانده است: عموزاده او قرباني ي نخستين تصفيه هاي پس از به قدرت رسيدن صدام حسين شد و برادرش محمد را، در سال هاي نخست دهه هشتاد اعدام كردند. با اين همه، او، سقوط صدام را براي عراق، منطقه و صلح جهاني خطرناك مي داند.
هفته نامه اشپيگل آلمان، در شماره 37 سال جاري ي خود، گفت و گوئي با ناجي صبري انجام داده است كه برگردان آن را در اينجا مي خوانيد:

---

اشپيگل: آقاي وزير، در شرايطي كه ايالات متحده آمريكا تهديدهاي خود عليه عراق را تشديد مي كند، دولت آلمان، اعلام مي كند كه از هر نوع مشاركتي در يك حمله نظامي ي احتمالي پرهيز خواهد كرد. رئيس جمهور صدام حسين با گزارش هاي دريافتي از برلين چكونه برخورد كرد؟
صبري: برخورد آلماني ها ما را خوشحال كرد. اين برخورد نشان داد كه برلين خطر بزرگي را كه از تهاجم آمريكا ايجاد خواهد شد مي شناسد. اگر به آمريكا اجازه حمله به عراق داده شود، ديگر جلوي هيچ چيز را نمي توان گرفت. بعد، در نهايت نوبت به همه آن هائي خواهد رسيد كه حاضر نيستند در برابر آمريكا سر تعظيم فرود آورند. صدراعظم گرهارد شرودر و وزير خارجه يوشكا فيشر مي دانند كه يك "نه" محكم، در برابر نقشه هاي تهاجم، اروپا و تمام جهان را از قدرت ماوراي تصور و فشار آورنده ايالات متحده آمريكا حفظ خواهد كرد. وتوي آلمان، به نام همه خلق هائي اعلام مي شود كه نمي خواهند گروه هاي يهودي و راستگراي آمريكائي خواست خود را به آن ها تحميل كنند.

اشپيگل: اما مسلما اين دليل برخورد دولت آلمان نيست.
صبري: آلماني ها مي دانند كه جهان عرب به آن ها نزديك تر از آمريكا است. آلمان، در تاريخ خود، هرگز يك سياست ضد عربي پيش نگرفته است. خلق هاي ما همواره به هم نزديك بوده اند. اين، احتمالا بخشي از توضيح موضع آلمان است.

اشپيگل: ساير كشورهاي اروپائي هم، حق مخالفت با سياست آمريكا در مورد عراق را براي خود حفظ كرده اند. شما فكر مي كنيد كه اروپائي ها بتوانند جلوي رئيس جمهور آمريكا را بگيرند؟
صبري: امنيت اروپا و جهان عربي ارتباط تنگاتنگي با هم دارند. اگر بنا باشد عراق در جريان حمله آمريكا متلاشي شود، اروپا هم رنج آن را متحمل خواهد شد. كشورهاي مركزي ي اروپا، آلمان و فرانسه نيز، در اين صورت به دام توحش آمريكا خواهند افتاد. اين، مسلما مشاركتي نيست كه اروپا روياي آن را در سر مي پروراند.

اشپيگل: كشورهاي عضو جبهه عربي، به صورت غافلگيرانه اي آشكارا به نفع عراق موضع گرفتند. اين براي شما كافي است؟
صبري: بيشتر از اين. تصويب قطعنامه شوراي وزيران خارجه (كشورهاي عربي) تنها به چند ثانيه وقت نياز داشت. رئيس شورا، سند را بالا گرفت و گفت: "اين، طرحي است كه يمن پيشنهاد كرده است. كسي مي خواهد يك پيشنهاد تكميلي بدهد؟" هيچ. نه تذكري، نه تكمله اي و نه تفسيري. اتفاق نظر. عجيب هم نيست. زيرا نقشه هاي جنگي ي ايالات متحده آمريكا، به هيچ وجه تنها عراق را تهديد نمي كنند. آن ها، همچنين كشورهائي نظير لبنان، سوريه و عربستان سعودي را مورد تهديد قرار مي دهند.

اشپيگل: كشورهائي كه عراق زماني با آن ها دشمن بود.
صبري: همه كشورهاي عربي با تهديد آمريكا عليه عراق مخالفت كرده اند. اما شوراي وزيران خارجه پيش از هر چيز خواستار اجراي ماده 14 قطعنامه شماره 687 سازمان ملل متحد شد كه نابودي ي سلاح هاي كشتارجمعي را در خاورميانه تجويز مي كند. يعني زرادخانه سلاح هاي هسته اي كه اسرائيل آن را در اختيار دارد.

اشپيگل: جورج دبليو بوش رئيس جمهور آمريكا بازگشت فوري بازرسان سازمان ملل و تغيير حكومت در عراق را طلب مي كند.
صبري: اين، تنها موضع شخصي ي بوش است. سياست جنگ و تهاجم آمريكا، در سراسر جهان منزوي است. صرفنظر از اسرائيل، چه كسي اين روند ضد عراق را مورد پشتيباني قرار مي دهد؟

اشپيگل: به عنوان مثال نخست وزير انگلستان توني بلر.
صبري: به عنوان شخص شايد، اما نه به عنوان نماينده كشورش. كليسا، اتحاديه ها، رسانه ها، حزب ليبرال و مجلس، همگي عليه نظرات بلر موضع گرفته اند، زيرا كه منافع بريتانياي كبير را نمايندگي نمي كند. ضمن آن كه اصولا هيچ توجيهي براي حمله به عراق وجود ندارد.

اشپيگل: .... اين ادعاي شما است.
صبري: حمله به عراق، يك  نمونه جدي و خطرناك به وجود خواهد آورد: هر وقت يك كشور قدرتمند از كشوري ديگر يا رهبري ي آن نفرت داشته باشد، مي تواند متناسب با خلق و خوي خود بگويد: "بسيار خوب، ارتشمان را بفرستيم به آنجا و آن كشور را اشغال كنيم."

اشپيگل: اما اگر عراق آفريننده دليلي براي حمله نظامي نيست، پس چرا نمي گذاريد بازرسان سازمان ملل به راحتي برگردند؟
صبري: به خاطر اين كه قطعنامه هائي وجود دارند كه ماموريت بازرسان را دقيقا تنظيم كرده اند. اين قواعد، از دوازده سال پيش، به وسيله ايالات متحده آمريكا و بريتانياي كبير به صورت مرتب پامال شده اند. ما، اصولا هيچ مشكلي با بازگشت بازرسان تسليحات نداريم. اما قطعنامه شوراي امنيت نمي گويد: "بازرسان تسليحات برگردند، نقطه، تمام!" اين قطعنامه ها، مثل قطعنامه شماره 1382 خواستار حل كامل مساله هستند.

اشپيگل: حتي دبير جبهه عربي عمر موسي به بغداد توصيه مي كند كه بازرسان را بدون هيچ قيد و شرطي به كشور راه بدهد.
صبري: ما، به بازرسان اجازه بازگشت خواهيم داد، اما تنها بر اساس قواعدي كه بر سر آن با سازمان ملل متحد توافق كرده ايم و نه بر اساس قواعدي كه ايالات متحده آمريكا تعيين كرده است. نهايتا، ما اين چيزها را تجربه كرده ايم: بازرسان، در هفت سالي كه در عراق كار مي كردند، به صورت كاملا شفاف، اطلاعات خود را در اختيار سيا، پنتاگون و سرويس مخفي ي اسرائيل قرار مي دادند. حتي رولف اكئوس رئيس آن زمان هيئت بازرسان به اين امر اعتراف كرده است. نتيجه اين كار را، ما در حملات هوائي ي سال 1998 آمريكا و بريتانيا ديديم. تمام تاسيساتي كه مورد بازديد آزمايش كنندگان سازمان ملل متحد قرار گرفته بودند، از سوي جنگنده ها به دقت بمباران شدند. بازرسان، اطلاعات را مبادله كردند و هدف گيري ي دقيق بعدي را براي بريتانيا و آمريكا ممكن ساختند.

اشپيگل: تمام دنيا از اين مي ترسد كه عراق داراي سلاح هاي اتمي شده و در سنگرهاي كاخ هاي رياست جمهوري يك زرادخانه موادجنگي ي  بيولوژيك و شيميائي را پنهان كرده باشد. و شما با اتهام جاسوسي اين موضوع را رد مي كنيد؟
صبري: اتهاماتي كه عليه ما وارد شده، بايد بگويم بسيار بي محتوا است. هيچ رهبري در اين جهان حاضر نيست در جائي بخوابد كه بمب هاي اتمي و سلاح هاي شيميائي در زيرزمين آن انباشته شده اند. با اين همه، اين ادعاي بي معنا، تا امروز از سوي ماشين تبليغاتي ي آمريكائي عليه ما به كار برده مي شود.

اشپيگل: جلوگيري ي دائمي از كار بازرسان، مناسبات عراق با كشورها را، در سطح جامعه جهاني به شدت خراب كرده است.

صبري: در نوامبر و دسامبر 1997 UNSCOM و سازمان بين المللي ي تسليحات اتمي، صدها مركز را مورد بررسي قرار دادند. پس از آن، يونسكوم عراق را متهم كرد كه همكاري نكرده است، زيرا كه ما تنها در پنج مورد حاضر به تسليم اسناد نشده بوديم. دلايل، در اين پنج مورد بعضا مسخره بودند: يكبار بازرسان روز جمعه آمدند. يعني روزي كه همه مي دانند در عراق كسي كار نمي كند. يكبار ديگر، در برابر ساختماني ظاهر شدند كه تنها سرايدار در آنجا حضور داشت. با اين حال، سازمان بين المللي ي تسليحات اتمي، برخلاف يونسكوم، از همكاري ي كامل سخن گفت. من فكر مي كنم عراق بايد به جاي بمباران شدن از سوي جنگنده هاي انگليسي و آمريكائي مورد تشويق قرار مي گرفت.

اشپيگل: اكنون به نظر مي رسد كه يك جبهه داخلي ي گسترده دارد عليه بغداد شكل مي گيرد. گروه هاي مخالف نمي خواهند بار ديگر در واشنگتن يا لندن گرد آيند، بلكه در شمال عراق. آيا چيزي شبيه "جبهه شمال" عراق را تهديد مي كند؟
صبري: اسم اين را نمي توان اپوزيسيون گذاشت. اين ابزارها، شهروندان آمريكا، انگليس و بعضا ايران هستند. بسياري از آن ها، براي سرويس هاي مخفي ي اين كشورها كار مي كنند. اين آدم ها،  نه در عراق، نه در جهان عرب و نه حتي در اروپا از هيچ گونه پذيرشي برخوردارنيستند. اين ها جاسوس هاي خريداري شده اند.

اشپيگل: پس شما چه كسي را "اپوريسيون عراق" مي شناسيد؟
صبري: اصلا ما به اپوزيسيون نياز داريم؟ عراق، اساسا كشور ديگري است. سيستم اروپا را نمي توان به راحتي بر عراق منطبق كرد. مردم عراق، از حكومتشان راضي هستند و از آن دفاع كردند. اگر حكومت موردعلاقه مردم نبود و از سوي آن ها مورد پشتيباني قرار نمي گرفت، چگونه مي توانست در برابر تهاجم آمريكائي- انگليسي مقاومت كند؟

اشپيگل: معتقديد كه كردها در شمال عراق از حمله آمريكا پشتيباني خواهند كرد؟
صبري: همه رهبران كردها، عليه نقشه هاي تهاجمي آمريكا حرف زده اند. تنها جلال طالباني، رهبر جبهه اتحاد ميهني معلوم نيست چه مي گويد. در ميان خلق كرد، هيچكس همكاري با  قدرت هاي خارجي را نخواهد پذيرفت. كردها، اخيرا در غياب حكومت مركزي ي عراق رنج بسياري را تحمل كرده اند.

اشپيگل: اما بسياري از كردها، پس از دهها سال نبرد خونين با بغداد موضوع را طور ديگري مي بينند.
صبري: در حال حاضر، خطر، كردها را از شمال تهديد مي كند. حملات نظامي ي تركيه به روستاهاي كردي و سرايت بنيادگرائي از ايران افزايش مي يابد. كردها، همه اين ها را مي دانند و آن ها خائن نيستند.

اشپيگل: در تركيه اكنون نقشه هائي از زمان جنگ خليج (فارس) چيده مي شوند تا در صورت بروز يك جنگ تازه مناطق نفت خيز موصل و كركوك تجزيه شوند.
صبري: اعتراض دارم. ترك ها مي گويند آن ها ايجاد يك كردستان مستقل را در شمال عراق تحمل نخواهند كرد. اين، امر متفاوتي است. آنكارا مي داند كه در غير اينصورت خطر تجزيه تركيه را تهديد مي كند.

اشپيگل: معتقديد كه هنوز مي توان جلوي يك جنگ خليج تازه را گرفت؟
صبري: به نظر مي رسد كه بوش تصميم خودش را گرفته باشد، اما اين را نبايد زياده ارزش گذاري كرد. آمريكائي ها تا امروز در اجراي بسياري از نقشه هايشان ناموفق بوده اند.

اشپيگل: آقاي وزير!  به خاطر اين گفت و گو از شما سپاسگزاريم.