[بازگشت به صفحه اول]
ايران امروز





نمايشي از رشد دمكراسي
استعفاي ديروز كابينه فلسطين حاوي اين پيام نمايندگان مجلس براي عرفات بود كه حقوق و اختياراتش حدومرزي دارد
 
سعيد شرويني
پنج‌شنبه ٢١ شهريور ١٣٨١
ديروز در تحولي غير منتظره ، كابينه تشكيلات خودمختار فلسطنيني به طور يكپارچه استعفا كرد. اين اقدام پس از آن صورت گرفت كه اكثر وزراي كابينه يقين پيدا كردند كه از راي اعتماد پارلمان فلسطيني برخوردار نخواهند شد. ياسر عرفات سه ماه پيش با تعويض ٥ عضو از كابينه ٢١ نفري خود تلاش كرده بود كه انتقادات به ناكارايي و فسادزدگي اين وزرا را كاهش دهد و انتظار داشت كه پارلمان فلسطين نيز اين تغييرات را كافي تلقي كرده و به كابينه وي راي اعتماد دهد. تعيين روز ٢٠ ژانويه آتي از سوي عرفات به عنوان موعد انتخابات پارلماني نيز قسما با اين هدف صورت گرفت كه نمايندگان پارلمان ، كابينه كنوني را موقت تلقي كنند و با تسامح به آن راي اعتماد دهند. اين همه اما نتوانست نمايندگان را به چشم پوشي در مورد فسادها و سوءمديريت هاي شماري از اعضاي به ويژه قديمي كابينه متقاعد كند و چرخشي در موضع منفي آنها پديد آورد. لذا بود كه وزراي كابينه پيشاپيش و قبل از آن كه پارلمان رسما به آنها راي عدم اعتماد دهد استعفاي خود را تسليم عرفات كردند.
با توجه به تجربه برخورد قسما اقتدارمابانه عرفات ودستياران وي با پارلمان فلسطين اين اقدام نمايندگان تحولي اساسي و مثبت در جهت تثبيت دمكراسي در جامعه فلسطين به شمار مي رود. عرفات در سال هاي گذشته بر بستر شخصيت كاريزماي خود ، ضعف نهادها و سازمان هاي دمكراتيك و استفاده از شرايط ويژه اي كه بحران ناشي از درگيري و كشمكش با اسراييل پديد آورده بود نيازي به جدي گرفتن راي و آرا نمايندگان نمي ديد. قوانين مصوب آنها را متناسب با صلاح ديد خود امضا مي كرد يا نمي كرد و با دور زدن آنها هر حقوق و اختيار ويژه اي را كه مي خواست براي خود و يا اعضاي كابينه اش قائل مي شد. نمايندگان هم ، از جمله به خاطر ممانعت از تشتت و چنددستگي و خدشه واردن نياوردن به وجهه عرفات و دولت وي در برابر اسراييل ، اين همه را به تسامح برگزار مي كردند و در پي مخالفت برنمي آمدند. در دو سال گذشته ، بر بستر ناآرامي ها و تشديد جنگ و خونريزي پارلمان اصلا نتوانسته بود جلسه اي تشكيل دهد.
اقدام ديروز نشان داد كه جامعه فلسطين و از جمله نمايندگان آن به رغم بحران و جنگ و خونريزي از تحولات دمكراتيك بركنار نبوده اند و به سطح بالايي از آگاهي و اعتماد به نفس دست پيدا كرده اند. اين اقدام در كل جهان عرب كه از ساختارها و مناسبات سياسي و اجتماعي غيردمكراتيك رنج مي برد نيز، بي سابقه بود. صدالبته اقدام نمايندگان فلسطيني كه اكثر آنها هم به سازمان عرفات (الفتح) وابسته اند معطوف به آن نبود كه عرفات را به چالشي بزرگ فراخوانند و يا به اعتبار و نفوذ او در عرصه ملي و بين المللي خدشه اي اساسي وارد آورند. بلكه آن ها تنها نشان دادند كه "رييس " نيز در حقوق و اختيارات خود حدومرزي دارد كه بايد به آنها توجه بيشتري كند. تركيب كابينه اي كه عرفات تا دو هفته ديگر معرفي خواهد كرد نشان خواهد داد كه او تا چه حد اين پيام را دريافته و جدي گرفته است. اين نيز هست كه تحول ديروز لزوما به معناي پيشرفت بدون مانع اصلاحات دمكراتيك و يا برگزاري به موقع و سالم انتخابات نخواهد بود. چه تاثيرات شديدا منفي حضور اشغالگرانه ارتش اسراييل در سرزمين هاي فلسطيني ، چه بي رغبتي شارون و بسياري از اعضاي كابينه او براي دست يابي به صلحي عادلانه با فلسطينيان و چه تداوم و جان سختي ساختارها و مناسبات غيردمكراتيك در حيات سياسي فلسطين كه از رهگذر تشديد راديكاليسم و افراطگرايي قسما شدت بيشتري هم يافته همه و همه مانع بروز خوش بيني هاي غيرواقعي اند. با اين همه مجموعه رهيافت ها و تجارب دمكراتيك فلسطين ها كه از جمله در اقدام ديروز نمايندگان نمود يافت مي تواند متضمن آن باشد كه آنها متناسب با مصالح و منافع ملي خويش رهبران و نمايندگان خود را انتخاب كنند و تلاش ها و فشارهاي تل آويو و واشنگتن براي رهبرتراشي و تحميل نمايندگان مطلوب خود به فلسطينيان بي نتيجه بماند.
 
 

[iran emrooz 1998 - 2002]         editor@iran-emrooz.de