iran emrooz (ايران امروز)

مرتضی نگاهي
www.negahi.com
دوشنبه ۵ خرداد ۱۳۸۲

بيانيه "برای اتحاد جمهوری خواهان" که توسط بسياری از کوشندگان سياسی و فرهنگی مهر تاييد خورده است، واکنش‌هايی نيز برانگيخته است که برخی از اين واکنش‌ها ريشه در نگرش‌های تک بعدی و تماميت خواه دارد. اغلب منتقدين اين بيانيه از طيف سلطنت طلب و چپ افراطی و راست سنتی‌اند. البته اين حق هر کسی است که موافق يا مخالف هر جريان سياسی باشد. اما برخی از مخالفان بيانيه کمتر به مفاد بيانيه پرداخته‌اند و بيشتر پيشينه و سابقه‌ی امضاء کنندگان بيانيه توجه داشته‌اند. در صورتی که اين بيانيه فقط "گامی" است "برای اتحاد جمهوری خواهان". نه اساس‌نامه‌ی حزبی است و نه مرامنامه. امضا کنندگانش هم ممکن است مشرب‌ها و مسلک‌های گوناگونی داشته باشند. حتی به نظر می‌رسد برخی از اينان حتی به طيف مشروطه خواهان مدرن نيز نزديک باشند. جای تعجب هم نيست، اگر هدف نهايی ما در اين برهه رسيدن به مدرنيته و جامعهء مدنی باشد و اصل آزادی‌های فردی مندرج در منشور جهانی حقوق بشر و عدم دخالت دين در حکومت و برابری مردم در مقابل قانون و... باشد و سرانجام شکل غائی حکومت هم فقط و فقط با رای مردم تعيين گردد، پس در اين صورت اختلاف چندانی بين مشروطه خواهان مدرن (نه سلطنت طلبان سنتی) و جمهوری خواهان باقی نمی‌ماند. يعنی اين دو طيف در حقيقت بايد هموار کنندگان راهی باشند تا در سر منزل مقصود، مردم شکل نظام مورد علاقه شان را انتخاب کنند. آنان که با هياهو و جنجال با اين جريان جمهوری خواهی به مقابله برخاسته‌اند، در حقيقت نه مشروطه خواه‌اند و نه دموکرات. داشتن هر نوع گرايش سياسی و مرام و مسلک از حقوق طبيعی هر شهروندی است و هر انسان دموکراتی بايد اين حقوق را نه تنها برای خود بلکه رقبا و مخالفان خود نيز قائل باشد و برای احقاق آن مبارزه کند.
٢٣ سال پيش مردم به جمهوريت رای دادند و شايد ٢٣ سال ديگر همان مردم به سلطنت رای بدهند! البته در آن هنگام جمهوريت يک پسوند اسلامی هم همراه داشت ولی مردم در حقيقت به "جمهوريت" رای دادند نه به "اسلاميت". حالا هم که نظام يک قبای اسلامی پوشيده است، مردم از آن زده شده‌اند! اين را حتی نمايندگان مجلس در نامه شان به آيت الله خامنه‌ای يادآور شده‌اند. (نامه سرگشاده ١٢٧ نماينده مجلس به آيت الله خامنه‌ای).
با اين همه جريان جمهوری خواهی مورد توجه و پذيرش بسياری از هم ميهنان قرار گرفته است. چرا که مفاد بيانيه در مجموع آرزوهای ديرينه ملت ايران را بازگويی می‌کند که با آغاز عصر جديد، از انقلاب مشروطه تا انقلاب بهمن و نيز خيزش‌های مردمی از ٣٠ تير زمان مصدق گرفته تا ١٨ تير دوران خاتمی شعار و خواسته‌ی برحق مردم بوده است. بنابراين مفاد اساسی اين بيانيه با مفاد طيف مشروطه خواه تفاوت چندانی ندارد. تفاوت اساسی فقط در نوع نظام است: جمهوری يا نظام مشروطه سلطنتی، که هر دو گرايش انتخاب نهايی را رای مردم می‌داند. يعنی هر دو گرايش می‌توانند تا آن برهه جهت رسيدن به نظام مردم سالار همراه و همگام باشند. تازه پس از آن هم چه جمهوری خواهان پيروز شوند و چه مشروطه خواهان، بايد حق و حقوق گرايش‌های ديگر را محفوظ نگاه داشته شود.
نکته‌ای در اين بيانيه بايد بطور شفاف بيان شود اين است که در اين زمان جمهوری خواهی در مقابل حکومت مطلقه ولايت فقيه قرار گرفته است، نه در برابر مشروطه خواهی. البته ممکن است روزی اين جريان در مقابل مشروطه خواهی هم قرار بگيرد که در آن هنگام "ميزان رای ملت است!"
من اميدوارم که طيف مشروطه خواه نيز دست به انتشار چنين بيانيه‌ای بزند و با امضاء‌های حتی بيشتر حقوق اساسی مردم را در نظام مورد علاقه شان تبيين کند. آنگاه اين دو طيف روی نکات و مفاد مشترک خودشان به تفاهم برسند و مجموعه‌ی امضاء‌ها را برای آگاهی مردم درون مرز نشر دهند.
بيانيه نهايی بايد بازگو کننده اين امر اساسی باشد که حقوق اساسی مردم در هر نظامی با هر شکلی بايد محترم شمرده شود و اين دستاورد مهمی می‌تواند باشد.

--------------------
اين مقاله نظر شخصی نگارنده است. چون امضای من پای بيانيه "برای اتحاد...." قرار دارد، نبايد اين مطلب و آراء و عقايد بنده به عنوان فراهم آورندگان بيانيه تلقی شود.