| [بازگشت به صفحه اول] |
ايران امروز
|
|
در راه ايجاد کميتههای کشف
حقيقت
(بخش اول) رضا فانی يزدی rezafani@yahoo.com خشونت سياسی در جامعه سالهاست که آثار مخربی را در روابط اجتماعی جامعه ما پديد آورده است. بن بست کنونی جامعه محصول مناسباتی است که نمیتوان بدون ريشه يابی خشونت سياسی برون رفت از آن را ممکن ساخت. اين که چرا و چگونه اين بن بست سياسی در جامعه پس از سالهای طولانی مقابله جريانات و گروههای گوناگون اجتماعی و سياسی پديدار گشته است را نمیتوان بدور از بررسی عنصر خشونت در نگاه بازيگران سياسی در تاريخ معاصر جامعه ارزيابی نمود. اينکه چگونه میتوان به اين خشونت پايان بخشيد سوالی است که بدون پاسخ روشن به آن، چشم انداز تحولی فارغ از خشونت در مناسبات اجتماعی و فردايی بهتر، تيره و نامعلوم باقی خواهد ماند. خشونت سياسی حداقل در تاريخ معاصر کشور ما نه از جانب افراد که خشونتی اجتماعی بوده و محصول روندی پيچيده به ويژه بر آمده از هيجانات سياسی پس از سالهای پر التهاب انقلاب بهمن، پديدهای اجتماعی است که تمامی جامعه را به لحاظ همبستگیهای ملی و تاريخی در بر گرفته و باعث ويرانی جامعه و کشور شده است. جناياتی که تاريخ معاصر کشور ما شاهد آن بوده، حداقل از دوران شکل گيری انقلاب بهمن 57 تا به امروز از نوع جناياتی است که بشريت به آنها به مثابه جنايات جمعی نگريسته و بايد با تجربه ساير کشورها در رويارويی با اين جنايات با نگاهی جديد فارغ از انتقام گيریهای شخصی و سياسي-گروهی به آن نگريست. محاکمات قضائی متداول گرچه ممکن است افراد معينی را در کرسی محکومين جنايی نشانده و مجازات نمايد، اما راهگشای جامعه به فردايی فارغ از خشونت در روابط اجتماعی کشور نخواهد بود. اينگونه محاکمات نمیتواند وسيله مناسبی برای بيان آنچه که در اين سالها به وقوع پيوسته است بوده و ابعاد هول انگيز و افشاء نشده اين جنايات را به روشنی پاسخگو باشد. اما چگونه میتوان ابعاد اين جنايات را علل اجتماعی، سياسی و بعضا فردی ارتکاب اين جنايات را شناخت و زمينههای اجتماعی لازم را برای دوستی و اعتماد و اميدواری دوباره برای انتقال به مرحلهای نوين در گذار جامعه به دمکراسی و دوستی ملی فراهم آورد. چگونه میتوان به حقيقت دست يافت و برای دستيابی به حقيقت آنچه که اتفاق افتاده است، چه ابزاری لازم است؟ قربانيان جنايت که هستند؟ و جنايت را چگونه تعريف میکنيم؟ و مجرمين چه کسانی هستند؟ سالها کشتار، ترور، جنگ، بمب گذاری و اعدامهای فردی و دسته جمعی و شکنجههای دولتی و غير دولتی در ايجاد فضای خشونت عمومی چه نقشی داشته است؟ و چه کسانی صلاحيت حکميت قضائی را دارند؟ بی توجهی به حقيقت از نگاه گروههای مختلف اجتماعی نه تنها به روشن شدن حقيقت کمکی نخواهد کرد که خشونت نهفته در لايههای مختلف جامعه را موقتا از چشمها پنهان ولی در عمق دلها گدازان و آماده انفجارات بعدی که تسلسل و تکرار خشونت را موجب خواهد شد، برای هميشه زنده نگاه خواهد داشت. جامعه ما به تمامی قربانی خشونت و موجب آن نيز بوده است و تنها در يک پروسه مشارکت عمومی و همدردی و همياری اجتماعی است که توانايی زدودن خشونت را در روابط آينده اجتماعی میتوان فراهم آورد. اجبار زندگی مشترک برای تمامی لايههای اجتماعی درگير در خشونتهای سالهای جاری و ادامه زندگی برای نسلهای آينده در چارچوب جغرافيايی کشور و تلاش برای فراهم نمودن زمينههای زندگی صلح آميز در چارچوب احترام و دوستی و مودت ملی واقعيتی است که از آن نمیتوان چشم پوشيد. بدون بازگشت فضای احترام متقابل و حق زندگی و حيات اجتماعی و سياسی برای تک تک انسانها در آينده جامعه و بدون ايجاد اميدواری لازم برای ادامه همکاریهای اجتماعی، افق آينده نامعلوم و سايه خشونت همچنان بر سر جامعه باقی خواهد ماند. تجربه تشکيل کميتههای کشف حقيقت در دو دهه اخير در کشورهای آرژانتين، آفريقای جنوبی، شيلی و ديگر کشورهای آمريکای لاتين و آفريقا تجربه گرانبهايی است که در اين مرحله از تحول اجتماعی کشور ما به منظور خشونت زدايی از روابط اجتماعی آينده کشور میتواند راهگشای مناسبات جديدی در عرصه قضايی کشور ما گردد. صحبت از محاکمات و يا تشکيل گروههای بررسی جرائم و کشف حقيقت در داخل کشور از آنجا که هنوز حاکميت کشور در اختيار گروهی اقتدارگرا که خود در سرکوب عمومی مردم و ايجاد فجايع ملی نقش درجه اول را ايفا نموده اند، بحثی است مربوط به آينده. اما امکان فراهم نمودن مقدمات اين امر نه تنها ممکن که ضرورتی است غير قابل انکار. نياز به شکل گيری يک کميته کشف حقيقت در خارج از کشور به منظور جمع آوری اسناد و شواهد و طبقه بندی آنها، ايجاد بحثهای ضروری و استفاده از تجارب بين المللی و تماس با کميتههای کشف حقيقت در ساير کشورها و استفاده از تجارب عينی آنها، جهت ايجاد کميته کشف حقيقت در داخل کشور و ترويج روحيه مشارکت ملی در راه آشتی ملی و بازگشودن عقدههای خشونت و دعوت از قربانيان حوادث خشونت بار اين سالها به بازگويی و افشا و روشنگری بر آنچه که برقربانيان اين حوادث رفته است و کمک از محافل بين المللی برای تسريع اين امر و نظارت بر چگونگی پيشرفت کار کميته کشف حقيقت و ارتباط آن با محافل حقوقی مورد احترام افکار عمومی جهان اولين قدمی است که میتواند مانع از حوادث خشونت بار ممکن در آينده کشور و تسهيل کننده امر انتقال قدرت به گونه مسالمت آميز در آينده باشد. اين کميته میتواند به شکل يک گروه کار داوطلبانه از حقوقدانان، فعالين گروههای حقوق بشری، قربانيان بازمانده حوادث سالهای گذشته از تمامی لايههای اجتماعی، خانوادههای قربانيان و شاهدان عينی اين حوادث و فعالين سياسی علاقمند در اين عرصه از فعاليت اجتماعی و فعالين مطبوعاتی در خارج از کشور تشکيل شده و به عنوان اولين گام برای رسيدن به آشتی ملی و بازگشت اميدواری اجتماعی برای آينده کشور حرکت خود را آغاز نمايد. بازگويی خشونت و جنايات از زبان قربانيان بازمانده اين حوادث و شاهدان اولين گام برای مشخص کردن ميزان جنايات، ليست کامل قربانيان اين جنايات و برآورد خسارات مادی و معنوی وارده و تعيين عاملين ارتکاب اين جنايات میباشد. امکان ارتباط از طريق شبکه جهانی اينترنت وسيلهای است که از آن به عنوان اولين گام جهت آغاز گفتگو و جمع آوری اسناد و مدارک لازم و شناسايی قربانيان و تدارک مراحل بعدی کار میتواند به کار گرفته شود. فعاليتهای ارزشمندی طی سالهای گذشته توسط افراد، جريانات و گروههای گوناگون در زمينههای متنوع از جمع آوری اسامی قربانيان گرفته تا درج خاطرات و افشاء گوشههايی از اين حوادث هولناک صورت گرفته است که به خودی خود کاری با ارزش بوده و در صورت جمع آوری در يک محل و بررسی کارشناسانه گروهی میتواند به کارپايه باارزشی برای کميته کشف حقيقت در راه آشتی ملی مبدل گردد. ادامه دارد... با احترام، رضا فانی يزدي 11 مهر 1382 |
| [iran emrooz © 1998 - 2002] editor@iran-emrooz.de |