iran emrooz (ايران امروز)

عبادي يكي از محبوب‌ترين فعالان حقوق زن و كودك در ايران است. تمامي فعالان در اين زمينه احترامي خاص براي او قائل هستند. اگر چه او هيچگاه مورد تاييد دستگاه‌هاي دولتي و حكومتي نبوده و حتي مورد بغض بخشي از دستگاه نيز قرار دارد، هيچ كس نتوانسته «وصله‌اي» به او بچسباند و او را وابسته به جايي يا گروهي قلمداد كند

او يك وكيل شجاع است: وكيل حبيب الله پيمان، عباس معروفي، فرج سركوهي، وكيل تنها مقتول واقعه 18 تير 1378، وكيل مدافع دو تن از كشته شدگان قتل‌هاي زنجيره‌اي: فروهرها، وكيل امير فرشاد ابراهيمي در پرونده معروف به نوارسازان، وكيل ناصر زرافشان، وكيل مهرانگيز كار، وكيل محسن سازگارا و بسياري ديگر.

ليلی فرهادپور
www.ravaayatgar.persianblog.com
جمعه 18 مهر 1382

1ـ صبح روز جمعه ۱۸ مهرماه درحالي كه خبر انتخاب برگزيدگان نوبل اقتصاد از بخش‌هاي خبري صدا و سيماي ايران پخش مي‌شد، شبكه خبري بي بي سي اعلام كرد يك فعال حقوق بشر ايراني برنده جايزه نوبل شده است.
خبر شوكه كننده بود. آن قدر غير قابل پيش بيني كه شبكه‌هاي خبري رسمي كشور تصميم گرفتند چند ساعتي در مقابل آن سكوت كنند و عاقبت با 6 ساعت تاخير، شبكه خبر صدا و سيما در بخش اخبار فرهنگي خود اشاره‌اي به آن كرد.
از اواخر سپتامبر هر سال گمانه زني‌ها براي ارائه فهرستي از كانديدهاي جوايز نوبل بين محافل مطبوعاتي، سياسي، ادبي و علمي جهان شروع مي‌شود. از ميان خيل جوايز نوبل دو جايزه اهميت بيشتري در سطح جهان دارد، جايزه ادبيات و جايزه صلح. اين گمانه زني‌ها معمولا از سوي كارشناسان سياسي و مطبوعاتي صورت مي‌گيرد. ليست كانديداها هيچگاه از سوي آكادمي سوئد رسما اعلام نمي‌شود.
شايد به همين دليل محافل سياسي و مطبوعاتي داخل كشور نيز براساس همين گمانه زني‌ها خود را آماده مي‌كردند كه اگر اين جايزه به هاشم آغاجري كه نام‌اش در فهرست گمانه‌زني‌ها براي جايزه صلح نوبل جاي گرفته بود، اهدا شود چه عكس ‌العملي نشان دهند و اهداي اين جايزه به يك زن ايراني همه را غافلگير كرد. رييس كميته جايزه نوبل او را از معدود زنان مسلماني خواند كه توانسته‌اند به اين جايزه معتبر جهاني دست يابند، او شيرين عبادي است.

2ـ « اميدوارم اين جايزه در تلاش براي ارتقاي حقوق بشر در ايران موثر باشد و به زنان مسلمان نقاط مختلف دنيا انگيزه اي بدهد كه براي رسيدن به حقوق‌شان مبارزه كنند. دستيابي به دموكراسي بدون احقاق حقوق زنان امكان پذير نيست.»
اين اولين عكس‌العمل شيرين عبادي در قبال شنيدن خبر اهداي جايزه صلح نوبل است كه در مصاحبه با خبرنگار بي بي سي آن را بيان مي‌كند. در بيانيه كميته نوبل نيز آمده است كه اين جايزه به دليل فعاليت‌هاي خانم عبادي در زمينه حقوق بشر و ترويج دموكراسي در ايران به ويژه در مورد زنان و كودكان به وي اعطا مي‌شود.
عبادي يكي از محبوب‌ترين فعالان حقوق زن و كودك در ايران است. تمامي فعالان در اين زمينه احترامي خاص براي او قائل هستند. اگر چه او هيچگاه مورد تاييد دستگاه‌هاي دولتي و حكومتي نبوده و حتي مورد بغض بخشي از دستگاه نيز قرار دارد، هيچ كس نتوانسته «وصله‌اي» به او بچسباند و او را وابسته به جايي يا گروهي قلمدادكند. شيرين عبادي حقوق داني است كه به مسائل حقوقي و شرعي احاطه كامل دارد و اظهار نظرهايش مبتني بر همين علم او و بسيار دقيق و بي‌نقص ادا مي‌شود. هر وقت از او خواسته مي‌شود در مورد مبحثي ابراز نظر كند، شمرده شمرده سخن مي‌گويد، بدون نقص در جمله بندي و بدون مكث براي ايراد ادامه مطلب. صغري و كبري و نتيجه را به ترتيب و با حوصله بيان مي‌كند. هر نشستي با شيرين عبادي مي‌تواند به حضور در يك كلاس درس يا خواندن يك مقاله حقوقي تبديل شود. اين تجربه را هر مراجعه كننده و يا خبرنگاري كه به دفتر او رفته است دارد.

3ـ كميته نوبل در بيانيه خود متذكر شده است كه شيرين عبادي يك وكيل، قاضي ، نويسنده و فعال حقوق بشر است كه همواره در ايران و در خارج كشور با صراحت صحبت كرده است.
صراحت شيرين عبادي را مي‌توان در لابه‌لاي مصاحبه‌ها و مقالاتش يافت. او در مورد حقوق بشر و تعريف جرم سياسي در ايران بارها در مصاحبه‌هايش عنوان كرده كه متاسف است كه با وجود گذشت 22 سال از تصويب قانون اساسي در ايران هنور اصل مربوط به جرم سياسي معطل مانده است. او گفته است: «در رژيم گذشته نيز جرم سياسي تعريف نمي‌شد و مجرمين سياسي را خرابكار معرفي مي‌كردند. انتظار مي‌رفت در جمهوري اسلامي مجرمين سياسي تعريف شده باشند و از مزاياي متعارف اين گونه مجرمين برخوردار شوند.»
در همين چند ماه گذشته نيز با بالا گرفتن بحث پيوستن به كنوانسيون رفع تبعيض از زنان شيرين عبادي به صراحت نظرات خود را در اين زمينه اعلام داشت. او بدون رودروايسي گفته است: «مقاومت‌هايي كه در مقابل الحاق به كنوانسيون مي‌شود بيشتر جنبه سياسي دارد. چنان كه ما در سال 1372 به كنوانسيون بين‌المللي حقوق كودك پيوسته‌ايم. همين شرط تحفظ هم آن جا بود، هيچ جنجالي هم نشد، هيچ مقاومتي هم نبود و حال آن كه در كنوانسيون حقوق كودك خيلي از مسائل حقوق زنان لحاظ مي‌شود. اين كه اين مقاومت از كجا آمد ناشي از ديد سياسي بود، اگر رييس جمهوري غير از آقاي خاتمي اين لايحه را به مجلس داده بود، اين قدر مقاومت بوجود نمي‌آمد.»

4ـ کميته جايزه صلح نوبل خانم عبادی را فردی شجاع توصيف کرده که هرگز نسبت به تهديد به جانش، اعتنا نکرده است. همه نزديكان شيرين عبادي مي دانند كه او تهديد مي‌شد، تلفني، حضوري، با نامه، با اي ميل. نه به اين تهديدها اعتنا مي‌كند و نه آن را مثل بسياري از تازه از راه رسيده‌هاي عرصه سياسي ايران در بوق و كرنا مي‌كند. به سادگي ممكن است تعريف كند كه ديشب ديرهنگام كه به خانه برمي‌گشته موتوري جلوي او مي‌پيچد و با چاقو تهديدش مي‌كند، همين.
عبادي صبح ها زود بيدار مي‌شود، به دادگاه‌ها و پرونده‌هايش بايد برسد، به تدريس در دانشگاه به كار بر روي كتاب‌ها و پروژه‌هاي تحقيقاتي، و بعد دفتر وكالت مشاوره و بررسي پرونده‌هايي كه اكثر آنان در وكالت‌نامه‌شان چنين درج شده است: حق الوكاله مجاني و تبرعي است. روز به اين ترتيب به شب و نصف شب مي‌رسد. در حالي كه آشپزخانه هم منتظر خدمات اوست مثل هر بانوي ديگري.
اگر از او بخواهي كه مشاوره حقوقي به تو بدهد و كارت فوري باشد، اولين وقت را در هفته خالي مي كند حتي اگر شده بعد از نيمه شب باشد، حتي شده تلفني. مهم نيست چه كاره باشي و يا چه رويكرد سياسي داشته باشي. يا پرونده ات چقدر دردسر ساز است. او يك وكيل شجاع است: وكيل حبيب الله پيمان، عباس معروفي، فرج سركوهي، وكيل تنها مقتول واقعه 18 تير 1378، وكيل مدافع دو تن از كشته شدگان قتل‌هاي زنجيره‌اي: فروهرها، وكيل امير فرشاد ابراهيمي در پرونده معروف به نوارسازان، وكيل ناصر زرافشان، وكيل مهرانگيز كار، وكيل محسن سازگارا و بسياري ديگر.

5ـ بي هياهو كار مي‌كند. و مدافع حقوق كودكان است، هرچند كه پرونده ها پيچيده باشند مهم نيست. بايد قاتل ليلا فتحي دختر يازده ساله كردستاني كه به طور وحشيانه اي مورد تجاوز سه مرد قرار گرفت پيگيري شود. و ده‌ها مورد مشابه ديگر . او رياست انجمن دفاع از حقوق كودك را نيز به عهده دارد. متولد 1326 است. اولين زني كه رييس دادگاه شد، در سال 1354. اولين كتاب تاليفي اش در مورد حقوق كودك بود كه لوح تقدير دانشگاه الزهرا با امضاي دكتر مصطفي معين به آن تعلق گرفته است و از طرف يونيسف به زبان انگليسي ترجمه و چاپ شده است. حقوق تطبيقي كودك ، حقوق پناهندگان در ايران، تاريخچه اسناد حقوق بشر در ايران ، حقوق ادبي و هنري، حقوق معماري، حقوق پزشكي و سنت و تجدد در حقوق ايران از ديگر تاليفات اوست. او اولين حقوق دان ايراني است كه كتاب هايش به زبان انگليسي ترجمه شده است.
در سال 2001 همان هنگام كه كوفي عنان جايزه صلح نوبل را گرفت، شيرين عبادي به عنوان متهم در پرونده معروف شده به نوارسازان 25 روز بازداشت و در انفرادي به سر برد. سه سال بعد در سالروز چنان روزهايي جايزه صلح نوبل به او تعلق مي‌گيرد. پاپ به او تبريك مي‌گويد و مسلمانان نروژ از اين كه جايزه صلح در سالي كه قداره كش آمريكا آن را به سال جنگ اديان و تمدن‌ها تبديل كرده است به يك زن مسلمان تعلق مي‌گيرد به پايكوبي مي‌پردازند و شبكه‌هاي خبري رسمي كشوري كه اين زن مسلمان در‌آنجا براي احقاق حقوق كودكان و زنان تلاش مي‌كند، ترجيح مي‌دهند كه خبر در كمترين حجم آن منتشر شود. اين زن شيرين عبادي است و اين كشور ايران است و اين جايزه افتخاري است براي جنبش زنان در ايران و جنبش هاي پيشرو دموكراتيك در منطقه.