- ايشان رئيس "جمهور" مردم ايران و نه منتخب و نماينده فقط يك گروه ملي-زبانی خاص كشور ميباشند. پذيرش اين امر بديهی، وابسته به درك و قبول اين واقعيت است كه "كشور ايران كشوری موزائيك مركب از فرهنگها، زبانها و گروههای مختلف اجتماعی، اعتقادی و مدنيتهايشان" است. به نظر ميرس سخنان فوق ايشان نه از موضع تمثيل تمام شهروندان و گروههای ملی ايران، بلكه تنها به نمايندگی از عنصر قومی مشخصی بر زبان آورده شده باشد.
- پايه هر اصلاح سياسی و بويژه فرهنگی در كشور، از "اصلاح ذهنيت نادرست تك زبان، تك فرهنگ، تك ائتنيكی، تك باور و تك انديشه شمردن مردم ايران" آغاز ميشود. در كشوری مانند ايران اصلاحات نه با حفظ وضعيت مودود، نه با سخت چسبيدن به انديشه تك ملتي-تك دولتی، نه با خود فريبی و تكرار افسانه های حماسی، نه با ادامه انحصار حاكميت قومی در عرصه های گوناگون سياسی، فرهنگی و اجرائی، بلكه با آغاز به شناختن ساختار ناهمگون و كوشش به پذيرفتن بافت چندگانه شهروندان خويش در بسياری از زمينه ها و به طور مشخص گروههای ائتنيك و ملی و با مشاهده نارسائييها و مقاومت موجود در شناسايی و پذيرش اين تكثر از سوی دولت قابل تحقق‌اند.
- هر نوع گفتگوی موفق بين تمدنها بدون پذيرش رسمی وجود "مدنيتهای گوناگون درون كشوري" بدور از صميميت و به ناچار محكوم به ناكامی است. چطور ميشود در خارج از گفتگوی تمدنها، چندگونگی ها و لزوم بردباری سخن راند در حاليكه وجود چندگانگی ملی ديرپا، فرهنگهای رنگارنگ اما رو به مرگ و مدنيتهای انكار شده گوناگون در داخل و پيرامون كشور به رسميت شناخته نميشوند و روند نابردبارانه و فزايدنه پاكسازی نامهای تاريخي-جغرافيايی غيرفارس در داخل كشور-كه سمبل مدنيتهای گوناگون اند- به صحنه سياست خارجی نيز گسترانده ميشود؟
- گرچه گروههای ملی ايران در انتخاب نام برای اماكن جغرافيايی دور و نزديك، معاصر و تاريخی و غيره آزادند (ويا بايد باشند)، شايسته خواهد بود كه در صورت استفاده ايشان از اين آزادی به جای آنكه گفته شود "ما ايرانيان دريای خزر را مازندران ميناميم"، گفته شود كه "به زبان فارسی دريای خزر را مازندران مينامند" (كه خود اين ادعا نيز صحيح نيست. كاربرد نام "درياچه مازندران" بجای "دريای خزر" در زبان فارسی بيش از آنكه يك قاعده باشد يك استثناء است). زيرا دست كم ايرانيان ترك (آذری) كه اكثريت نسبی مردم كشور را تشكيل ميدهند و نيز تركمنها، عربها و غيره هرگز اسمی به جز خزر جهت ناميدن اين دريا بكار نبرده اند و مسئله‌ای با اين نام ندارند. توركهای ايران "دريای خزر" را "درياچه مازندران" نمينامند.
- موضع آذريها و تركمنها از آن جهت نيز مهم است كه در حاليكه دو گروه مذكور از ساكنان اصلی پيرامون خزر-هم در سوی ايرانی و هم در سوی غيرايرانی آن- ميباشند، گروه قومي-ملی فارس به لحاظ جغرافيايی جزء ساكنين پيرامون دريای خزر شمرده نميشود. هرچند نظرات گروه قومی اخير در باره نام و سرنوشت دريای خزر بيشك شايان دقت است، نهايتا در سوی ايرانی اين دريا گروههای "آذري"، "تالش"، "گيلك"، "تبري" و"تركمن" ساكنند كه هيچكدام تاكنون نام خزر را زير سوال نبرده‌اند.

-  نخست آنكه اين سبك نگرش نشانگر آنست كه در محدوه رابطه بين دولت و مسئله گروههای ملی كشور، در بر پاشنه سابق آريامهری ميچرخد. هنوز هم دولت بدون توجه به و يا با انكار تكثر ملی كشور و رد وظائف خويش در شناسايی، حفظ و گسترش هويت، زبان و فرهنگ گروههای ملی، خود را همچنان نماينده گروه قومی خاصی، عنصر قومی فارس بشمار ميآورد. ادامه اين وضعيت پس از انقلاب بهمن، سقوط بلوك سوسياليستی، تثبيت مسئله حقوق بشر به عنوان گفتمان مركزی عصر كنونی و آغاز حركت اصلاحات و گفتگوی تمدنهای آقای خاتمی حقيقتا باعث تاسف است.
-  از زاويه پراگماتيزم صرف، "توركی نخواهی به هر قيمت" و اصرار بر نديدن اين واقعيت كه ايران پس از تركيه دومين كشور دارای بيشترين نفوس تورك در جهان است، آنهم با توجه به بافت مشی خاص ايران كه در آن هيچ گروه مليای از جمله فارسها دارای اكثريت مطلق نميباشند، بيگمان روشی بدور از آينده نگری سياسی بوده و به لحاظ داخلی ميتواند بسيار پرهزينه باشد.
-  در جبهه خارج، طرد نامهای تاريخی توركی به هر بهاء حتی به قيمت پذيرش نامهای غيرايرانی مازندران و يا كاسپين، بيتوجه به دگرگونيهای حادثه در نقشه جغرافيايی معاصر و همسايگی زمينی و دريايی ايران با چهار دولت كه دارای نو~فوس عمدتا تورك ميباشند (تركمنستان، كازاخستان، آذربايجان، تركيه) و به مثابه دريچه‌ای گشوده به سوی جهان معاصر، دنيای غرب، گذرگاهی به كشورهای پيشرفته صنعتی و جوامع دمكرات اروپايی برای ايران بشمار ميروند، فدا كردن ناسنجيده منافع درازمدت كشور به منافع بسيار كوتاه مدت فرضی است.
-  در كشور كثيرالمله‌ای مانند ايران كه به هر تقدير و از قضا اكثريت نسبی شهروندان آن را توركهای آذری تشكيل ميدهند و  با توجه به سابقه ناخوش اعمال نزديك به يك صد سال قوم گرائی برتری طلب و تورك ستيزی رسمی سيستمهای حاكم در اين كشور، اينگونه اقدامات حسی كه به آسانی و بدرستی در بستر جريان مليگرايی افراطی فارسی و تورك ستيزی بيمارگونه تفسيرپذيرند، بسيار تحريك آميز بوده و فاقد دورانديشی بايسته‌اند.
-  نكته قابل ذكر ديگر اينكه همانگونه كه پاسداری از ميراث تاريخی و مدنی مربوط به گروههای باستانی ايرانی –كه نامهای تاريخی را نيز شامل ميشود- ميتواند به نوعی ژست پسنديده در احترام به گروههای ايرانی تبار و ايرانی زبان كنونی داخل و خارج كشور شمرده شود، پاسداری از ميراث تاريخی و مدنی گروههای تاريخی توركي- كه شامل نامهای تاريخی مانند خزر نيز ميشود- ميتواند نوعی ژست احترام آميز از سوی مسئولين نسبت به شهروندان و گروههای كنونی توركی تبار و توركی زبان كشور به شمار آيد، البته اگر به وجود چنين شهروندان و گروههايی، به لزوم ابراز چنين احترامی قائل باشيم. يادآوری ميشود همانگونه كه برخی از ادبا و سياسيون مليگرای فارس، به صواب ويا به خطا، از ديرباز خود را ميراثدار فرهنگی، سياسی و تباری اقوام و دول دور و نزديك آريايي-ايرانی منطقه‌ای كه خود آنرا "حوزه فرهنگی ايران" ناميده اند(مانند پارت، ماد، هخامنشی، ساسانی، سامانی، طاهری، صفاری، بويه، زند و غيره) ميدانند، عده‌ای از ادبا و سياسيون مليگرای آذری نيز، با همان ذهنيت و منطق خود را ميراثدار فرهنگی، تباری و سياسی اقوام و دول توركی منطقه (مانند خزر، آوار، هون، پچنكك، غزنوی، خوارزمشاهی، سلجوقی، صفوی، افشار، قاجار و غيره) به شمار ميآورند.