IRAN EMROOZ (iranian political Bulletin)

پنجشنبه ١١ مهر ١٣٨١

« يا موفق مي‌شويد يا كشورمان نابود خواهد شد »
اين جمله را ژنرال رافائل ايتان عصر روز هفتم ماه ژوئن 1981 خطاب به خلبانان 16 هواپيماي اسرائيلي گفت كه عازم يك عميات سري در خاك عراق بودند. اهميت اين عمليات به حدي بود كه رئيس وقت ستاد ارتش اسرائيل شخصاً وظيفه توجيه خلبانان را به عهده گرفته بود. در ساعت 15 و 55 دقيقه نخستين فروند از هواپيماهاي اف-15 و اف-16 اسرائيل، پايگاه اتزيون واقع در جنوب اسرائيل را ترك كرد. مقصد آنها شهر كوچك توويته در نزديكي بغداد بود. هواپيماها فاصله 1100 كيلومتري مرز اسرائيل تا هدف را با پرواز در ارتفاع كم طي كردند و ساعت 17 و 35 دقيقه در نور كمرنگ غروب بمب هاي خود را به سوي هدف رها كردند. پدافند هوايي عراق كه غافلگير شده بود بسيار دير به كار افتاد و هدف هواپيماهاي اسرائيلي در يك دقيقه و بيست ثانيه نابود شد. راه بازگشت كوتاه بود و به سرعت طي شد. ژنرال ايوري، فرمانده وقت نيروي هوايي اسرائيل كه در پايگاه منتظر بازگشت هواپيماهايش بود به رهبران اسرائيل گزارش داد كه عمليات كاملاً موفق بوده و دست كم فعلاً تهديد هسته اي عراق مرتفع شده است.
فرمان اين حمله را مناخيم بگين، نخست وزير وقت اسرائيل صادر كرده بود.
اسرائيلي ها از دو سال پيش از آن، با نگراني فراوان شاهد تلاش صدام حسين براي دستيابي به سلاح اتمي بودند. شاه‌ بيت فعاليت هاي او يك رآكتور اتمي كوچك موسوم به «اوزيراك» بود كه با كمك فرانسوي ها و ايتاليايي ها در شهر توويته ساخته مي شد و قرار بود با پلوتونيوم كار كند. سازندگان اين رآكتور مي گفتند كه هدف آنها صلح آميز و تحقيقاتي است، اما بگين گزارش هايي از سرويس هاي امنيتي اسرائيل دريافت كرده بود كه خلاف اين ادعا را نشان مي داد.
نام « اوزيراك » از نام يكي از خدايان مصر باستان اقتباس شده بود: « اوزيريس»، خداي مرگ.
رهبران حزب كارگر ـ كه آن روز رقيب دولت ليكودي اسرائيل بود ـ سياست « صبر و نظاره » را در باره رآكتور عراقي ها در پيش گرفته و به تلاش هاي ديپلماتيك و تماس با فرانسوي ها براي جلوگيري از پيشرفت عراق دل بسته بودند. اما بگين، نخست وزير تندرو و نه چندان خوشنام اسرائيل و رهبر حزب ليكود با اين روش موافق نبود. او عقيده داشت تنها راه حل واقعي، حمله نظامي به رآكتور عراقي ها است. دو ماه پيش از حمله اسرائيل به «اوزيراك»، بگين گزارشي از وضعيت روانشناختي صدام حسين دريافت كرده بود كه صدام را عملگرايي سخت سر توصيف مي كرد كه حيله گر، خودپسند، بي رحم و شجاع است و اگر در يك عمل مخاطره آميز شانسي براي ارضاي بلند پروازي هاي خودبزرگ بينانه‌اش بيابد، بدون سنجش درست عواقب آن، به عمل دست خواهد زد. بنا بر اين، اگر او تصور كند با يك حمله اتمي مي تواند به اسرائيل ضربه مهلكي وارد و از اين طريق خود را به عنوان رهبر جهان عرب مطرح كند، اين كار را خواهد كرد. اين گزارش كه توسط موساد تهيه شده بود مي افزود:صدام حسين در چنين شرايطي به احتمال تلافي اسرائيل و پي آمد آن يعني نابودي و مرگ در عراق به خوبي نخواهد انديشيد.
براي بگين به عنوان يكي از بازماندگان نسل كشي يهوديان در اروپا، چنين شخصيتي يادآور هيتلري بود كه با استفاده از بمب هسته اي، شكل مدرن نسل كشي قوم يهود را دنبال مي كند. او كه سال ها به عنوان يك چريك شهري جنگيده بود به خوبي مي دانست كه قانون اول در جنگ، وارد كردن نخستين ضربه به شكلي مهلك است و كسي كه در زدن ضربه اول ترديد كند، ضربه را خواهد خورد: ترسو مي‌ميرد.
دو دهه طول كشيد تا قدرتمندترين رهبران جهان اين منطق را به طور كامل بپذيرند و به كار گيرند. حمله اسرائيل به رآكتور «اوزيراك» در 1981 توسط كشورهاي جهان به سختي محكوم شد. حتي كاخ سفيد، حامي اصلي اسرائيل در جهان، در پي اين حمله از كنگره آمريكا خواست با توجه به نقض جدي قانون منع استفاده از سلاح هاي آمريكايي براي اهداف تهاجمي، مجازات هايي عليه اسرائيل تصويب كند. شوراي امنيت سازمان ملل قطعنامه اي صادر و در آن اين حمله را به شدت محكوم كرد. اگر تهديد آمريكا به وتو نبود اين شورا عليه اسرائيل تحريم هاي بسيار سختي وضع مي كرد. سازمان جاسوسي آمريكا (سيا) نيز كه دريافته بود اين عمليات بدون استفاده از عكس هاي هوايي منطقه كه توسط ماهواره هاي آمريكايي گرفته مي شد ممكن نبوده است، همكاري اش را در زمينه تصاوير ماهواره اي با موساد محدودتر كرد.
در واقع آن روز هيچ كس از تصميم اسرائيل در حمله پيشگيرانه به تاسيسات اتمي عراق پشتيباني نكرد. 11 سپتامبري لازم بود تا جهان معناي واقعي و عملي ضرورت پيش دستي در حمله، براي پيشگيري از تهاجم را دريابد. رهبران سياسي و افكار عمومي مردم جهان امروز تا حدود زيادي منطق پيش دستي در زدن ضربه اول را پذيرفته اند. اما اين منطق از سال ها پيش توسط رهبران برخي كشورهاي ديگر هم كه حكومت هايشان توانايي يا تمايلي براي جذب شدن در جامعه جهاني را نداشتند، به عنوان يك راهبرد به كار گرفته شده بود.
شايد بتوان انگيزه صدام حسين در تلاش براي دستيابي به موشك هاي دوربرد يا سلاح هاي اتمي، بيولوژيك و شيميايي را با توجه به سابقه ستيزه جويي‌هاي او تا حدودي «تهاجمي» ارزيابي كرد؛ اما به نظر مي رسد اين نوع تلاش ها در مورد كشور هايي چون كره شمالي و ايران دلايل ديگري داشته باشد.
بسياري از كارشناسان امور دفاعي را عقيده بر اين است كه تلاش هاي پيونگ يانگ در زمينه سلاح هاي كشتار جمعي، دست كم از مرحله اي به بعد، بيشتر براي مطرح كردن اين كشور و جلب توجه غرب بوده است. كره شمالي در ميان سه كشوري كه توسط ايالات متحده « محور شرارت » ناميده شده اند، بيش از دو كشور ديگر يعني ايران و عراق در زمينه توسعه سلاح هاي كشتار جمعي پيشرفت داشته است. كارشناسان عقيده دارند كه پيونگ يانگ علاوه بر در اختيار داشتن و صدور تكنولوژي ساخت مو شك هاي بالستيك، در زمينه توليد سلاح هاي بيولوژيك و هسته اي نيز فعاليت هاي موفقيت آميزي داشته است. كره شمالي كه از دهه 1960 در پي ساخت سلاح بيولوژيك بود در 1987 به پيمان بين المللي منع ساخت اين نوع سلاح پيوست. با اين وجود اين كشور تاسيسات و متخصصاني در اختيار دارد كه هرگاه اراده كند مي توانند در مدت كوتاهي برايش سلاح هاي ساده بيولوژيك بسازند.
از سوي ديگر كره شمالي سال هاست بر سر برنامه هاي اتمي اش با ايالات متحده به گفتگو و معامله پرداخته و در ازاي توقف اين برنامه ها، امتيازات اقتصادي فراواني كسب كرده است، هر چند آمريكايي ها پس از حادثه 11 سپتامبر نشان دادند از بازي پيونگ يانگ با مرگ براي كسب امتيازات اقتصادي خوششان نمي آيد.
تهران اما، در تلاش براي دستيابي به چنين سلاح هايي انگيزه ديگري داشته است. ايران در جنگ هشت ساله اش با عراق از موشك هاي دور برد عراق و سلاح هاي شيميايي اين كشور آسيب هاي زيادي ديد. هنوز هم در تهران مرتباً پيكرهاي كساني را تشييع مي كنند كه پس از سال ها تحمل رنج ناشي از جراحت هاي شيميايي دوران جنگ، در اثر اين جراحات درگذشته اند. همچنين مردم تهران و ساير شهر هاي بزرگ، هنوز كابوس جنگ شهرها را كه عراق با استفاده از موشك هايش به راه انداخته بود به خاطر دارند. حملات موشكي و شيميايي عراق عليه ايران در شرايطي صورت گرفت كه برخي حمايت هاي غرب از عراق، حس طردشدگي و انزواي رهبران ايران را شدت مي بخشيد. طبعاً خشم ناشي از ناتواني در دفاع در برابر چنين سلاح هايي در كنار اين حس انزوا، اين رهبران را به تلاش براي دستيابي به سلاح هاي مشابه تشويق مي كرد.
روزنامه واشينگتن پست در گزارشي از يك متخصص برجسته موشكي روسيه كه بارها به ايران سفر كرده، نقل كرده است كه او در نخستين سفرش به ايران در سال 1996 از مشاهده متخصصان موشكي خارجي كه آزادانه در تهران پرسه مي زدند تعجب كرده است:«به رغم تلاش ايراني ها براي دور نگاه داشتن اين كارشناسان از يكديگر، آنها هر چندوقت يكبار به تصادف در هتل يا رستوراني يكديگر را مي ديدند. البته همه اين كارشناسان كارآزموده روس و اوكرايني به بهانه برگزاري كنفرانس و سخنراني براي دانشجويان ايراني در باره تكنولوژي موشكي به تهران دعوت شده بودند».
از نگاه ايالات متحده حضور اين گروه در تهران نماد يكي از جدي ترين چالش هاي عصر پس از جنگ سرد، يعني خطر تكثير موشك هاي بالستيك قاره پيما بود. كابوس يك كشور «ياغي» چون ايران كه به موشك هاي دوربرد نيز مجهز شده باشد يكي از دلايل تصميم پرزيدنت بوش مبني بر خروج از پيمان ضد موشك هاي بالستيك 1972 با روسيه (شوروي) و پيگيري برنامه سپر دفاع ضد موشكي آمريكا بود. در جولاي 1998 يك كمسيون كنگره ايالات متحده كه رياست آن را دونالد رامسفلد، وزير دفاع كنوني آمريكا به عهده داشت، پيش بيني كرد كه ايران در پنج سال، توانايي آسيب رساندن جدي به منافع ايالات متحده را به دست خواهد آورد. اين پيش بيني درست پس از نخستين آزمايش پرتاب موشك شهاب-3 توسط ايران اعلام مي شد.
گفته مي شود موشك ايراني شهاب-3 يا زلزال اقتباسي از موشك نودانگ-1 كره شمالي است. نودانگ-1 خود از موشك هاي اسكاد روسي الگوبرداري شده است و 1000 تا 1300 كيلومتر برد دارد. بنا به گزارش هاي منابع اطلاعاتي و نظامي غرب، ايران تلاش كرده است تا با ايجاد تغييراتي در نودانگ، برد آن را به 1500 كيلومتر افزايش دهد و اين توانايي را در آن ايجاد كند كه كلاهكي به وزن 750 تا 1000 كيلو گرم را حمل كند.
در اواسط سال 1997 اسرائيلي ها تخمين زده بودند كه پروژه شهاب-3 ظرف دو سال (يعني تا پايان 1999) تكميل و عملياتي خواهد شد. در 15 دسامبر 1997 ماهواره هاي آمريكايي در تاسيسات تحقيقاتي گروه صنعتي شهيد همت در جنوب تهران نشانه هايي از آزمايش اين موشك را ثبت كرده بودند. اين آزمايش ها مطابق گزارش هاي ضد و نقيض منابع مختلف شش تا هشت بار در سال 1997 تكرار شده بود.
در 22 جولاي 1998 نخستين آزمايش پرتاب شهاب-3 انجام شد و حدود 2 دقيقه ادامه يافت. اين موشك در ساعت 6 صبح از سايتي در 100 مايلي جنوب شرقي تهران پرتاب و بلافاصله توسط دو يا سه ماهواره آمريكايي رديابي شد. موشك پرتاب شده پس از اينكه به مدت 100 ثانيه به سوي جنوب شرق پرواز كرد، منفجر شد. در باره علت اين انفجار اتفاق نظر وجود ندارد. انفجار موشك هنگامي رخ داده بود كه سوخت آن در حال پايان يافتن بود. در يك پرواز عملياتي اين لحظه، لحظه ايست كه كلاهك انفجاري از موشك جدا مي شود و به سوي هدف مي رود. از آنجا كه موشك در آسمان منفجر شده بود و ماهواره هاي آمريكايي اين انفجار را ثبت كرده بودند، نخست اين تصور بوجود آمد كه اين آزمايش شكست خورده است. اما برخي از كارشناسان آمريكايي پس از بررسي دقيق اطلاعات فني به اين نتيجه رسيدند كه آزمايش مذكور در واقع موفق بوده است. به عقيده آنها، آزمايش كنندگان ايراني پس از اينكه از نتيجه آزمايش راضي شده اند، موشك را با كنترل از راه دور منفجر كرده اند.
اما گروهي از متخصصان آمريكايي و اسرائيلي نظر ديگري دارند. آن ها مي گويند اين آزمايش به دليل بروز مشكلاتي در موتور ساخت ايران موشك شكست خورده است. اين كارشناسان با بررسي پرتاب هاي آزمايشي متعدد موشك شهاب -3 در سال هاي 1998 تا 2000 به اين نتيجه رسيده اند كه آزمايش نسبتاً موفق اين موشك در اوايل سال 2000 هم تنها پس جايگزيني موتور ايراني با يك موتور كره اي، چند ساعت قبل از پرتاب، امكان پذير شده است.
ماهواره هاي جاسوسي آمريكا در نوامبر 1999 در فرودگاهي نزديك پيونگ يانگ، 12 موتور نودانگ را مشاهده كرده بودند كه به يك هواپيماي باري ايراني انتقال مي يافت؛ به نظر مي رسد موتور جايگزين شده ، يكي از اين موتورها بوده است. يك كارشناس برجسته دولت اسرائيل از اين انتقال نتيجه گرفت كه ايران در ساخت موتور موشك شهاب-3 با دردسر بزرگي روبرو شده است؛ ولي مي خواهد آزمايش هايش را موفق جلوه دهد.
اصرار ايران بر نمايش موفقيت موشك هايش زير نگاه ماهواره هاي مدرن جاسوسي، نظري را تقويت مي كند كه «واديم وروبي» رئيس بخش آموزش انستيتو هوانوردي مسكو در مصاحبه اي با واشينگتن پست مطرح كرده بود. وروبي - همان كارشناسي كه از ديدن متخصصان موشكي خارجي در تهران به شگفت آمده بود - ابراز عقيده كرده است كه دعوت متخصصان موشكي روس به ايران بيشتر براي دامن زدن به اين توهم بوده است كه ايران در حال برداشتن گام هاي سريعي به سوي تبديل شدن به يك قدرت بزرگ موشكي است و در آينده خواهد توانست ايالات متحده آمريكا را هدف قرار دهد. او مي گويد:« ايراني ها هم كارشناساني را كه مورد نيازشان است و هم آن هايي را كه مورد نيازشان نيست به ايران مي برند. چيزي در اين ميان مصنوعي است. آنها سعي دارند نشان دهند كه تعداد زيادي از متخصصان روس را در اختيار دارند و از اين طريق مي خواهند ديگران را بترسانند.»
در اين ميان آنچه مسلم است اين واقعيت است كه ايران چه در برنامه موشكي اش واقعاً موفق باشد و چه تنها هراس افكندن در دل «دشمنانش» را از طريق اين برنامه ها پي گرفته باشد، هم اكنون دست كم چند موتور كره اي نودانگ در اختيار دارد و ممكن است بتواند با مهارت و دانشي كه در اين مدت به دست آورده، به وسيله اين موتورها ، موشك هايي را عليه اهدافي در اسرائيل پرتاب كند.
اسرائيل پيشتر و در جريان جنگ خليج فارس چند بار توسط موشك هاي عراقي هدف قرار گرفته است و ممكن است به نظر برسد خطر اصابت چند موشك كوچك براي كشوري كه مدام حملات انفجاري فلسطينيان را تجربه مي كند، چندان هراس انگيز نباشد. اما اين موشك ها همه ماجرا نيستند.
روزنامه نيويورك تايمز در شماره 7 ژانويه 2000 خود گزارشي از آخرين ارزيابي سازمان سيا در باره توان هسته اي ايران انتشار داد كه نگراني هاي بسياري بر انگيخت. سازمان جاسوسي آمريكا در ارزيابي مذكور اين احتمال را مطرح كرده بود كه ايران «هم اكنون» قادر به ساخت يك بمب اتمي باشد. البته در خود اين گزارش تاكيد شده بود كه اين ارزيابي بر شواهدي كه نشان دهنده پيشرفت ناگهاني ايران در برنامه هاي هسته اي اش باشد ، استوار نيست؛ بلكه بيشتر ناظر به اين حقيقت است كه ردگيري تلاش فزاينده ايران در بازار سياه ، براي دستيابي به مواد هسته اي عملاً ممكن نيست و اين احتمال وجود دارد كه اين كشور بدون اينكه كسي از آن مطلع شده باشد حتي چنين موادي را به دست آورده باشد.
به رغم اين اظهار نظر، عموم كارشناسان عقيده دارند كه ايران در حال حاضر سلاح هسته اي در اختيار ندارد. مقامات تهران نيز همواره هرگونه تلاش براي به دست آوردن چنين سلاحي را تكذيب كرده اند؛ هرچند گاهي در اظهار نظرهايشان بي دقتي كرده اند، بي دقتي اي كه مي تواند برايشان بسيار گران تمام شود.
برنامه اتمي ايران پيش از انقلاب 57 آغاز شده بود. اين برنامه 20 رآكتور توليد انرژي را شامل مي شد كه ساخت دو تا از آنها در بوشهر آغاز شده بود. اين برنامه پس از آغاز جنگ ايران و عراق و در پي بمباران محل ساخت رآكتورها متوقف شد و تا پايان جنگ تقريباً راكد ماند.
ايران كه در سال 1970 معاهده منع گسترش سلاح هاي اتمي را امضا كرد از سال 1992 به آژانس بين المللي انرژي اتمي اجازه داده است كه تاسيسات اتمي اش را مورد بازديد قرار دهد. اما برخي از كارشناسان معتقدند به رغم تلاش ايران براي پيروي دقيق از معاهده منع گسترش سلاح هاي اتمي ، اين كشور برنامه هايش را به گونه اي طراحي كرده است كه هرگاه بخواهد بتواند از مهارت ها و تجهيزاتش براي ساخت سلاح هسته اي استفاده كند.
آژانس بين المللي انرژي اتمي كه به طور مداوم از تاسيسات هسته اي ايران بازديد مي كند تا كنون هيچ گزارشي از نقض قوانين بين المللي از سوي ايران منتشر نكرده است. اما كارشناسان امور نظامي و اطلاعاتي هدف ايران از استقرار تاسيسات و فعاليت هاي هسته اي اش در مناطق جغرافيايي مختلف را، كاهش خطر شناسايي و كاستن از آسيب پذيري آن ها در برابر حملات احتمالي نظامي مي دانند. شناخته شده ترين اين تاسيسات در بوشهر، بناب، اصفهان، قزوين، كرج و ... قرار دارند.
يكي از اعضاي «شوراي ملي مقاومت ايران» كه يك گروه مخالف دولت ايران است در 15 اوت 2002 در واشينگتن به خبرنگاران گفت كه شواهدي در دست دارد مبني بر اين كه ايران دو مركز سري اتمي در نطنز و اراك در اختيار دارد. اين دو مركز از نظارت آژانس بين المللي انرژي اتمي خارج است و گفته مي شود از آن ها براي تهيه سوخت اتمي و تحقيق و تجربه استفاده مي شود.
با وجود قرار داشتن شوراي ملي مقاومت در ليست وزارت خارجه ايالات متحده از سازمان هاي تروريستي، مقامات آمريكايي گفته اند كه اين اطلاعات را جدي تلقي خواهند كرد.
عقيده رايج ميان كارشناسان سلاح هاي اتمي بر اين است كه ايران در پي به دست آوردن تكنولوژي غني سازي اورانيوم است و در كنار آن روي سوخت پلوتونيوم هم كار مي كند. اين كارشناسان همچنين معتقدند كه ايران براي صرفه جويي در زمان و تسريع در برنامه هايش، به موازات تلاش براي توليد سوخت اتمي، براي خريد آن ـ عمدتاً از منابعي در شوروي سابق ـ اقدام كرده است. در سال 1991 گزارش هاي مطبوعاتي فراواني در باره خريد 4 كلاهك اتمي قزاقستان توسط ايران منتشر شد. اما اين گزارش ها هرگز تاييد نشد و به نظر نمي رسد كه درست باشد. البته ايران از اوايل دهه 1990 تجهيزات فراواني از اروپا، چين، روسيه و كشورهاي آسياي ميانه خريده است كه كاربرد دوگانه دارند و بعضي از آنها براي غني سازي اورانيوم به كار مي آيد.
در طول سال هاي اخير ارزيابي هاي مختلفي از مدت زماني كه ايران با دستيابي به سلاح اتمي فاصله دارد منتشر شده است. آمريكايي ها و اسرائيلي ها در سال 1992 اين مدت را هشت سال برآورد كرده بودند. سه سال بعد جان هولوم ، رئيس آژانس خلع سلاح و كنترل تسليحات وزارت دفاع آمريكا پيش بيني كرد كه ايران تا سال 2003 به سلاح اتمي دست مي يابد. هم او در سال 1997 گفت كه ايران اين توانايي را بين سال هاي 2005 تا 2007 به دست خواهد آورد. در سال 1998 آمريكايي ها اين احتمال را مطرح كردند كه در سال 2005 ايران يك كشور اتمي خواهد بود. اما گزارش 29 جولاي 2002 روزنامه واشينگتن پست نشان داد كه اطلاعات تازه تر، ايالات متحده و اسرائيل را نسبت به زمان دستيابي ايران به بمب اتمي به شدت نگران كرده است. اين اطلاعات صحت پيشبيني هاي مذكور را مورد ترديد قرار مي داد.
به نوشته واشينگتن پست ماهواره هاي جاسوسي، تصاويري از نيروگاه اتمي بوشهر گرفته بودند كه به عقيده كارشناسان نشان دهنده تجهيز اين نيروگاه به لوله هاي خنك كننده، پمپ ها و دستگاه هايي بود كه در مراحل نهايي تكميل يك نيروگاه به كار مي آيد. اين تصاوير همچنين نشان دهنده استقرار سلاح هاي ضد هوايي جديد در اطراف نيروگاه بوشهر بود.
چند روز پيش از انتشار اين گزارش روزنامه اسرائيلي هاآرتص از تشكيل جلسه فوق العاده شوراي امنيت ملي اين كشور براي بازنگري در سياست اسرائيل در قبال ايران خبر داده بود. اسرائيل بارها از نيروگاه اتمي بوشهر به عنوان تهديدي براي امنيت ملي خود نام برده است و نسبت به تكميل آن هشدار داده است. واشينگتن پست در گزارشش اين هشدارها را با يادآوري سرنوشت «اوزيراك» همراه كرده است و در پايان به نقل از جان پايك، رئيس «مركز پژوهش هاي بي طرفانه اطلاعاتي و نظامي» آورده است: « در طول يكسال آينده آمريكا و اسرائيل يا به تأسيسات اتمي ايران حمله مي كنند و يا تن مي دهند به اينكه ايران به كشوري اتمي تبديل شود.»
كمتر از دو ماه پس از انتشار اين گزارش ، در 23 سپتامبر 2002 آلكساندر روميانتسف ، وزير انرژي اتمي روسيه به اينتر فاكس گفت كه نيروگاه 1000 مگاواتي بوشهر تا پايان سال 2003 به بهره برداري مي رسد. وي بدون اشاره به سخنان چندي پيش مقامات ديگر روسيه كه از برنامه اين كشور براي ساخت 5 رآكتور ديگر در ايران سخن گفته بودند ، اعلام كرد كه روسيه برنامه اتمي ديگري در ايران ندارد.
آنچه تكميل نيروگاه بوشهر را ـ كه زير نظر آژانس بين المللي انرژي اتمي فعاليت مي كند ـ به يك تهديد تبديل كرده است اين نكته است كه سوخت اتمي مورد استفاده در چنين نيروگاهي، پس از مصرف، براي ساخت سلاح اتمي به كار مي آيد. هرچند در اوايل سپتامبر ، روسيه گفت طرحي براي خارج كردن باقيمانده سوخت نيروگاه بوشهر در دست دارد ، هنوز ايران موافقت خود را با چنين طرحي اعلام نكرده است.
در «دوسيه عراق» كه هفته گذشته توسط توني بلر، نخست وزير انگليس ارائه شد و از آن به عنوان كيفر خواستي عليه حكومت صدام حسين و توجيه ضرورت حمله به عراق ياد مي شود، بيش از هر چيز بر برنامه هاي توليد سلاح كشتار جمعي اين كشور تاكيد شده است. واقعيت اين است كه متقاعد كردن جهان براي حمله نظامي به يك كشور و ساقط كردن حكومت آن با تكيه بر نقض گسترده حقوق بشر در آن كشور يا هر چيز ديگري كه بر تهديد مستقيم و جدي «امنيت جهان» دلالت نكند بسيار دشوار است ، اما آنچه به مثابه «چشم اسفنديار» ، كشورهاي « ياغي » را در پيشگاه افكار عمومي جهان آسيب پذير مي كند، هر نوع توانايي ايست كه براي امنيت جهانيان «تهديد» محسوب شود.
دولت ايالات متحده آمريكا در اعلام سياست هاي راهبردي جديدش به صراحت مي گويد: بزرگترين خطري كه ملت آمريكا را تهديد مي كند ، استفاده از فناوري براي مقاصد تندروانه است ... ما در مورد سلاح هاي كشتار جمعي ، خواستار ممانعت از گسترش آنها و از بين بردن تهديدها پيش از بروز و عملي شدنشان هستيم ... نيروهاي نظامي آمريكايي آنقدر قوي هستند كه هر كشوري را كه براي مقابله با آمريكا تلاش كند ، از اين كار باز مي دارند.»