iran emrooz (ايران امروز)

تبديل سريع يك همايش صنفی محدود دانشجويی به يك جنبش سياسی مردمی كه سه شب پپاپی تهران را در كانون اخبار جهان قرار داد، از سه جهت حائز اهميت جدی است:
نخست اينكه خصوصی سازی كه در عرصه دانشگاهها در دنيا كاری بشدت كم سابقه و نامشروع است با اعتراض به حق دانشجويان روبرو شد. اما همبستگی هزاران تن از اقشار گسترده مردم با جنبش اعتراضی دانشجويی در كليه سالهای پس از انقلاب در ابعاد كنونی آن سابقه نداشت. چنين پديده‌ای نه در جريان ١٨ تير و نه حركات سال پيش جنبش دانشجويی به چشم آمد. هزاران خانواده تهرانی از كهنسالان تا زنان و مردان و انبوه اتوموبيل سواران تهرانی در اين جنبش آشكار سياسی شركت كردند و از آن همچون فرصتی برای ابراز ناخشنودی از حكومت و رساندن پيامهای خود به جهان ماهرانه بهره بردند.

دومين ويژگی چشمگير جنبش كنونی جهت‌گيری سياسی آن است كه در رفتار، شعارها و مطالبات تظاهر كنندگان برآمدی آشكار يافت. اين بدان معناست كه پس از عدم مشاركت شهروندان در انتخابات ٩ اسفند، اينك شكل مشاركت سياسی مردم از مشاركت انتخاباتی به اعتراضی تبديل شده و مهمتر اينكه گشودن جبهه‌ای خارج از ساختار نظام جمهوری اسلامی را دنبال می‌كند. اين تحول اگر گسترش و تداوم يابد و به يك تمايل عمومی شهروندان ايرانی تبديل گردد، بدون ترديد اهميت بزرگی در ايجاد يك چشم انداز تازه سياسی در حيات ايران خواهد داشت. اين گرايش بدون ترديد نشانه سلب اعتماد شهروندان از حكومت و منجمله دولت خاتمی و مهمتر از آن نطفه بندی جدی خواست تغيير حكومت در وجدان و روح عمومی جامعه ايرانی و شهامت مدنی بيان و بروز آن است.

ويژگيهای فوق جهت گيری تازه‌ای به فضای سياسی ايران بخشيده است كه حائز اهميت بسيار جدی است. در اين جهت‌گيری تازه جنبش دانشجويی و بخشهايی از اقشار متوسط شهری به آزمايش نيرو و زورآزمايی تازه برای سنجش توان خود و نيز نوع واكنش زمامداران كشور در پرتو فضای تازه جهانی دست زدند. انتظار افكار عمومی ايران اين است كه اوضاع تازه جهانی رقص مرگ اقتدارگرايان جمهوری اسلامی را شتاب چشمگيری داده است. اما بايد در نظر داشت كه دوران كنونی تنها راند اول زور آزمايی جنبش دانشجويی و مردمی با استبداد مذهبی است. هنوز راندهای اصلی در پيش است.

راند اول: نياز به تدارك آگاهانه
جنبش دانشجويی برای پيروزی نياز مبرمی به سنجش‌گری و ديدن نقاط ضعف و قوت خود و بويژه تدارك و چاره‌انديشی جدی‌تر دارد. جمع‌بندی راند اول نبرد از جمله نشان ميدهد كه:

- كشاندن زود رس همه قوای دانشجويی و مردمی به صحنه پرهزينه تظاهرات خيابانی بدون مقدمات و بدون وجود يك راهبرد سياسی فراگير و در غياب يك اپوزيسيون نيرومند ميتواند به سركوب سريع جنبش و سرخوردگی و انفعال بعدی آن منجر شود. جنبش دانشجويی بويژه از طريق جلب بخش بزرگی از اصلاح طلبان بسوی خود، ميتواند امكان سركوب اين جنبش از سوی اقتدارگرايان را كاهش دهد.

- جنبش دانشجويی علاوه بر جنبه اعتراضی و زورآزمايی‌های سياسی بر اساس تجارب سالهای گذشته بايد اين بار بتواند به گونه‌ای رفتار كند كه دست كم به بخشی از اهداف صنفی و سياسی خويش دست يابد. جنبش دانشجويی بايد بطور جدی در پی امتيازگيری از رژيم آن هم در يكرشته از مطالبات اصلی خود باشد. مقابله با خصوصی سازی دانشگاهها و نيز تعيين مطالبات گوناگون و قابل دستيابی صنفی و سياسی اين جنبش و مذاكره با حكومت برای تحقق و تضمين آنها اهميت بزرگی در اين راه دارد. خواستهای صنفی دانشجويی و دانشگاهيان مسايل كم اهميتی نيستند. بايد برای انجام اصلاحات عميق آموزشی در دانشگاهها يك برنامه جدی و روشن تنظيم كرد و برای تحقق آن حكومت را بطور جدی زير فشار قرار داد.

- بدون ترديد در شرايط استبداد مذهبی خشن حاكم بر كشور جنبش دانشجويی بطور طبيعی و ذاتی نميتواند خصلت سياسی نداشته باشد. اما بدون كسب سنگرهای محكم در دانشگاه و جامعه هرگز نميتوان در دراز مدت پيروزی جنبش دمكراتيك ايران در راه دمكراسی و جمهوری مردم را تضمين كرد.

- طرح خواستهای اساسی و استراتژيك سياسی از سوی جنبش دانشجويی برای ايجاد چشم انداز سياسی در جامعه بسيار مهم و ضروری است. اما برای پيروزی اين استراتژی جنبش دانشجويی نياز جدی به پيوند و همكاری نزديك با نيروهای سياسی دمكراتيك داخل و خارج از كشور دارد. بدون يك حركت گسترده و فراگير مسالمت آميز و بويژه بدون يك رهبری پر تجربه سياسی نميتوان به اهداف بزرگی چون آزادی ، دمكراسی و رفرندوام دست يافت.

هر چه هست اينك همه ميدانند كه آهنگ دگرگونی در صحنه سياست ايران شتاب محسوسی يافته است. در راند اول نبرد جنبش دانشجويی اينرا تجربه كرد كه اگر بر ضعفهای خود آگاهی يابد، باد از هر سو چه در افكار عمومی ايران و چه در صحنه بين المللی ، در رسانه‌های گروهی و نيز دولتهای پيشرفته جهان در پشت او می‌وزد. تدارك آگاهانه مبارزه و كوشش در راه عمومی كردن و جلب گسترده‌ترين اقشار شهروندی ايران به پيكار مسالمت آميز در راه دمكراسی و جمهور مردم مهمترين دستاور فكری راند اول پيكار بود. ديكتاتور اما گرچه همچنان با زبان زور و خشونت بيرحمانه سخن گفت ، ولی در ايران امروز همه ميدانند كه نبرد‌های اصلی هنوز در پيش است. شمارش معكوس آغاز شده است. فاصله ميان انتخاب شمشير و جام شوكران برای ديكتاتور مذهبی ايران ، هرگز تا بدين حد كوتاه نبوده است.