iran emrooz (ايران امروز)

هر 25 عضو شورای حكومت انتقالی عراق با توجه به ويژگی‌های متنوع قومی و دينی اين كشور ، بر شكل‌گيری نظام فدرال در اين كشور اصرار می‌ورزند.

چنين رويكردی اگرچه در ميان كشورهای اروپائی و امريكا با استقبال مواجه شده است، اما رژيم‌های متمركز عربی و همسايگان عراق و آنهائی كه از يك تنوع قومی و مذهبی در درون خود برخوردار هستند، با چنين انديشه‌ای به شدت مخالفت می‌كنند

حكومت ايران در رأس كشورهائی قرار دارد كه با رواج اين «آموزه» در اين بخش از جهان به شدت مخالفت می‌كند و مقامات اين كشور در بيشتر سفرها و ديدارهای ديپلماسی خود، نگرانی خويش را از اين موضوع اظهار كرده‌اند

حسن‌هاشميان – روزنامه‌نگار مستقل
يكشنبه ۱۳ مهر ۱۳۸۲

بعد از اينكه مجموعه بررسی‌كننده كليات قانون اساسی جديد عراق گزارش نهائی خود را به شورای حكومت انتقالی ارائه كرد، اكنون واضح گشته است كه هر 25 عضو اين شورا با توجه به ويژگی‌های متنوع قومی و دينی عراق، بر شكل‌گيری نظام فدرال در اين كشور اصرار می‌ورزند. چنين رويكردی اگرچه در ميان كشورهای اروپائی و امريكا با استقبال مواجه شده است، اما رژيم‌های متمركز عربی و همسايگان عراق و آنهائی كه از يك تنوع قومی و مذهبی در درون خود برخوردار هستند، با چنين انديشه‌ای به شدت مخالفت می‌كنند. منابع آگاه منطقه می‌گويند حكومت ايران در رأس كشورهائی قرار دارد كه با رواج اين «آموزه» در اين بخش از جهان به شدت مخالفت می‌كند و مقامات اين كشور در بيشتر سفرها و ديدارهای ديپلماسی خود، نگرانی خويش را از اين موضوع اظهار كرده‌اند. سياستمداران فعلی ايران از اين بيم دارند كه شكل‌گيری نظام فدرال در عراق امكان سرايت آن به كشورهای مجاور را فراهم كند، به خصوص كه ايران از يك تنوع قومی فراگير برخوردار است و در مرزهای شرقی، جنوب شرقی ، غربی ، شمال كشور و برخی مناطق مركزی دارای اقليت‌های مذهبی گوناگون می‌باشد. همچنين وجود شكلی از تمايل و گرايش به چنين نظامی در ميان قوميت‌های متنوع ايرانی از هم‌اكنون احساس می‌گردد و اين می‌تواند چنين هراسی را متصاعد كند. ترس ديگر حاكمان امروز ايران اين است كه گسترش فدراليسم می‌تواند ايدئولوژی اسلامی مسلط را به چالش بكشاند، ايدئولوژی كه 25 سال برای حاكميت آن تلاش شده و ديوانسالاری عظيمی را بر محور خود در سرتاسر كشور پايه‌گذاری كرده است. فدراليسم اگرچه خود يك ايدئولوژی نيست و به سوی عدم تمركز ، تنوع ، انبساط و تعادل پيش می‌رود ، اما می‌تواند ارزشها، هنجارها و معيارهای اخلاقی و سياسی به همراه خود آورد كه ارزش‌های ايدئولوژی حاكم را به مخاطره اندازد و دغدغه جديدی برای طرفداران ولايت فقيه در ايران ايجاد نمايد. ترس آخر اينكه فدراليسم ذاتاً ضد نظامی‌گری و آموزه‌های ميليتاريسمی می‌باشد. اين حالت از هم اكنون خود را در عراق نشان داده است، بطوری كه ارتش اين كشور از يك ميليون نفر در زمان صدام حسين به 40 هزار نفر فعلی خود رسيده است. برطبق جانبدارانه‌ترين پيش‌بينی‌ها برای ارتش عراق، رقم نظاميان اين كشور فراتر از 80 هزار نفر نخواهد رفت. اين تعداد دركنار مجموع نظاميان شش كشور حاشيه جنوبی خليج فارس (دارای نوعی از نظام فدرال اعلام نشده در ميان خود هستند) كه رقمی بيش از صد هزار نفر نيست، موازنه متعادلی را پيش‌رو می‌گذارد كه می‌تواند به ثبات منطقه كمك كند. اما براساس اطلاعات موجود دولتمردان اين شش كشور نگران وجود يك نيروی عريض و طويل نظامی در ايران هستند. آنها استدلال می‌كنند حال كه تعداد نفرات ارتش عراق بطور چشمگيری كاهش يافته و آنها فاقد يك ارتش گسترده هستند، ضرورت دارد ايران نيز به كاهش نيروهای نظامی خود همت گمارد. شيخ صباح نخست‌وزير كويت در سفر اخير خود به امريكا ، به نمايندگی از كشورهای شورای همكاری خليج فارس ، نگرانی آنها را از اين موضوع با رئيس جمهور امريكا مطرح ساخته است. هنوز مشخص نيست كه اين كشورها درخواست‌هائی در اين زمينه به حكومت ايران ارائه كرده‌اند يا نه ، اما برخی تحليلگران در منطقه معتقد هستند اعلام اخير معافيت‌ دوره‌های سنی پُردامنه از خدمت سربازی بوسيله رهبر جمهوری اسلامی ايران گامی در جهت كاهش تعداد نيروهای نظامی ايران و پاسخی به نگرانی كشورهای حاشيه جنوبی خليج فارس در اين باره به شمار می‌آيد. با اين همه ايران در حال حاضر دارای يك حكومت متمركز با روحيه نظامی‌گری است و هيچگونه علامتی دال بر تغيير در اين رويكرد مشاهده نمی‌شود. تغيرات احتمالی در تركيب آينده مجلس ايران نيز نشان از ادامه اين روند می‌دهد، بنابراين ورود به فاز فدراليسم يك تغير بنيادی محسوب می‌شود و در جهت عكس آنچه اكنون به پيش می‌رود، خواهد بود. از اينرو كاملاً طبيعی است كه با تولد چنين پديده‌ای در منطقه به شدت مخالفت گردد.
اما علی‌رغم چنين مخالفت‌هائی از سوی ايران و برخی كشورهای ديگر مانند سوريه و حتی مصر، به نظر می‌رسد فدراليسم شكل قطعی حكومت آينده عراق باشد. اخباری كه از عراق می‌رسد نشانگر آن است توافق‌های مهمی درباره شكل حكومت صورت گرفته است. نخستين اصل اين است كه رهبری آينده عراق برخلاف آنچه كه تاكنون در اين كشور رايج بود، براساس شورای سه‌نفره خواهد بود. تركيب اين سه نفر بر پايه حكومت فدرال انتخاب خواهد شد. در نظام فدرال آينده عراق پيش‌بينی شده است كه رئيس جمهور سنی ، نخست‌وزير شيعی و رئيس مجلس كُردی باشد. چنين حالتی از تقسيم قدرت بخشی از قانون اساسی در خواهد آمد و مورد توافق بيشتر گروه‌های سياسی حاضر در ساختمان حكومت انتقالی امروز عراق قرار گرفته است. همچنين برخی از محافل مطبوعاتی منطقه سخن از حمايت جرج بوش و حتی كوفی عنان دبير كل سازمان ملل از اين توافق كرده‌اند، اما اين منابع گفته‌اند كه اين افراد مايل نيستند بطورعلنی چنين مسأله‌ای را بازگو نمايند زيرا آنرا دخالت در امور داخلی عراق می‌پندارند.
بدون شك اراده ملی عراقی‌ها و حمايت بين‌المللی برای شكل‌گيری نظام فدرال در اين كشور، آرزوی ديرينه قوميت‌ها و مذاهب مختلف عراق را به حقيقت مبدل خواهد ساخت و نهايتاً مخالفان فدراليسم مجبور خواهند شد به شكلی با آن كنار آيند ، اما از ميان مخالفان كسانی می‌توانند بهتر با اين پديده همراه شوندكه قبل از گذشت زمان مناسب، به شناخت صحيح فوائد و مضرات آن با يك ديد كارشناسانه برآيند و تا آن وقت مهلت چندانی باقی نمانده است.