ايران امروز

الاهرام: آنچه كه همه می‌دانند، شما به مدت ٨ سال نزديك‌ترين فرد به كلينتون درباره تدوين سياست امريكا در خاورميانه و كشور عراق بوديد. همچنين شما بعنوان طراح سياست مهار دوگانه درباره ايران و عراق عمل می‌كرديد. با اين وجود در آن دوران طرحی برای حمله به عراق ارائه نشد، چه چيزی موجب شد كه اين عمل در دستوركار دولت امريكا قرار گيرد؟
انديك: حادثه ١١ سبتامبر.

الاهرام: فكر می‌كنيد فقط حادثه ١١ سبتامبر علت اين مسئله است و چيز ديگری نمی‌باشد؟
انديك: حادثه ١١ سبتامبر علت اصلی آن است. در حكومت امريكا افرادی چون من وجود داشتند كه معتقد بودند، صدام حسين حاكم شروری است و بايستی با وی برخورد شود، ولی هيچگونه آمادگی برای اقدام نظامی در سطحی كه شاهد بوديد وجود نداشت. اين رويكرد نه در حكومت بود و نه در ملت امريكا. اما حادثه ١١ سبتامبر همه چيز را دگرگون كرد. ما در خانه خود مورد هجوم قرار گرفته‌ايم. بيگناهان زيادی جان خود را ازدست دادند و احساس عدم امنيت سراسر كشور را در بر گرفت. افكار عمومی امريكا همه منتظر اقدام بودند و ضرورت برخورد با كشورهای حامی تروريسم شدت يافت. در آن زمان اسنادی دال بر ارتباط القاعده با صدام اندك بود و امكان اثبات اين مسئله ضعيف نشان می‌داد. اين حادثه باعث شكل‌‌‌‌‌‌‌گيری جانبداری از كسانی شد كه خواهان تغيير در عراق بودند. آنها مورد حمايت شديد افكار عمومی قرار گرفتند و شخصی مانند پل ولفويتز بوش را قانع ساخت كه چنين حمايتی از جانب امريكائيان برای حمله به عراق در هيچ زمان ديگری نه در گذشته و نه در آينده بوجود نخواهد آمد.

الاهرام: تأثير اشغال عراق بوسيله امريكا را بر منطقه عربی چگونه پيش‌بينی می‌كنيد؟
انديك: آنچه كه در عراق اتفاق افتاد يك تغيير مهم و بنيادی بود بطوری كه امريكا هرگز چنين تجربه‌ای را از سابق در منطقه آزمايش نكرده بود. در گذشته كويت را آزاد كرديم اما دست به مرزهای كشورهای عربی نزديم. اين بار نيز همين سياست را پيش خواهيم گرفت و حتی درباره ايران به آنها گفتيم كه در پی تغيير نظام سياسی آنان نيستيم. درباره سوريه همين سياست را اتخاذ كرديم. اما اقدامات بعدی ما در منطقه متأثر از شرايطی خواهد بود كه در آن قرار داريم. اگر سوريه و ايران به كمك‌های خود به سازمان‌های تروريستی به شكلی كه به منافع ما ضرر برسانند، ادامه دادند، ما روش‌های ديگری را اتخاذ خواهيم كرد. از سوی ديگر ورود ما به عراق عملاً ما را درگير مسائل منطقه كرده است. اين درگيری ممكن است سال‌ها طول بكشد، مسئله‌ای كه بوش هيچ علاقه‌ای به آن ندارد. بنابراين او مجبور شد سياست كلينتون مبنی بر دخالت مستقيم در امر صلح خاورميانه را دنبال كند و از گروه‌های درگير دعوت كند در شرم الشيخ و عقبه گردهم آيند و تروريسم را محكوم كنند. ما بطوركلی درگير چهار مسئله در منطقه شديم: نخست قضيه عراق، دوم موضوع صلح در خاورميانه ، سوم اصلاحات اقتصادی براساس ايجاد زمينه‌های لازم برای تأسيس منطقه آزاد تجاری – مسئله‌ای كه بوش قول آنرا داد و چهارم اصلاحات سياسی كه به تأكيد می‌توان گفت بعنوان جزء لاينفك سياست ايالات متحده در خاورميانه درآمده است، سياستی كه در دو سال و نيم گذشته شاهد آن نبوديم.

الاهرام: آيا به نظر شما ناتوانی امريكا در تأمين امنيت برای مردم عراق، اين انديشه را در جهان عرب بروز نمی‌دهد كه الگوی عراق مناسب نبوده و مردم كم‌كم متوجه می‌شوند كه ايالات متحده برای جنگ برنامه‌ريزی می‌كند اما برای بعد از جنگ برنامه‌ای ندارد؟
انديك: اين درست نيست كه امريكا برای بعد از جنگ برنامه‌ای نداشته است. بلكه حقيقت امر اين است كه ما برنامه‌ريزی كرده بوديم اما اين برنامه‌ها با واقعيت عراق بعد از جنگ سازگار نبود. اين برای ما شگفت‌آور نبود زيرا بيشتر اطلاعات ما از عراقی‌هائی اخذ شده بود كه در خارج از عراق می‌زيستند و برای ساليان دراز با وطن خود ارتباط نداشتند. آنها اهداف خاصی را دنبال می‌كردند. ما را قانع ساختند كه عمليات بسيار آسان خواهد بود و مردم به استقبال ما خواهند آمد. همچنين ما تصور می‌كرديم كه امور خدمات‌رسانی در عراق متوقف نخواهد شد. اما با سقوط صدام حقيقتی ديگر را شاهد شديم. مديريت اوليه ما در عراق دچار پراكندگی بر سر روش اداره آن كشور شده بود. بيشترين آراء در اين زمينه از سوی احمد چلبی به ما می‌رسيد كه مايل بود اعضای حزب بعث را قلع و قمع كرده و برای هميشه آنها را تصفيه نمايد. ديگرانی هم وجود داشتند كه معتقد بودند با اعضای حزب بعث كه در سطح فرماندهی نبوده ، بايد به شكل ديگری برخورد كرد.

الاهرام: برخی معتقد هستند كه رامسفلد وزير دفاع خود مسئول ناامنی اوليه در عراق است. او بعد از سقوط صدام اظهار داشت كه آنچه اكنون می‌بينيد شكلی از نمودهای آزادی است. او بيان كرد: شهروندان آزاد ، آزاد هستند كه جرم مرتكب شوند. Free people free to commit crimes آيا اين چراغ سبز به غارتگران برای انجام سرقت در زير سايه حمايت ارتش امريكا نيست؟
انديك: اين اظهار نظر به صورت بسيار بد اداء شد. او قصد داشت بگويد كه همه چيز بر وفق مراد است. آنها ( وزارت دفاع ) درك درستی از اوضاع نداشتند. هفته‌ها گذشته تا آنها دقيقاً متوجه شدند كه در عراق چه خبر است. بعد از آن تغيرات را آغاز كرديم و پل بريمر را به جای گارنر وارد كارزار نموديم. بريمر تشكيل حكومت موقت عراقی را به تأخير انداخت سپس تعداد نيروهای امريكائی در بغداد را بدون اطلاع ديگران افزايش داد. اين دال بر اين است كه ما تازه فهميدم مشكل كجاست و بايد برای حفظ ثبات در پايتخت، نيروهای خود را افزايش دهيم.