iran emrooz (ايران امروز)

حسن هاشميان
hassan_hashemian@yahoo.com
پنجشنبه ۲۹ اسفند ۱۳۸۱

صدام در مقام « نايب » نه فقط رقيبان خود را از بين برد ، بلكه با گسترش شبكه زيرزمينی دوستان خود توانست بر احمد حسن البكر مسلط شود. از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۹ اگر چه صدام نفر دوم عراق از لحاظ رده بندی مقامات كشوری محسوب می‌شد ، ولی مردم نام او را بيش از رئيس جمهور می‌شنيدند. ملی كردن صنعت نفت عراق ، مبارزه با بی سوادی ، رساندن برق و آب به مناطق محروم ، توزيع يك ميليون دستگاه تلويزيون در ميان روستائيان و حتی قرارداد الجزيره بنام وی تمام شد. او برخلاف احمد حسن البكر، هنر ارتباط با توده‌های مردم را داشت به همين دليل وقتی كه در سال ۱۹۷۹ به رياست جمهوری رسيد، هزاران نفر از مردم عراق برای ابراز شادمانی خود به خيابانها ريختند. آنها در سيمای جوان صدام حسين رؤيای يك عراق جديد و مترقی را می‌ديدند. در آن ايام هيچكس در عراق فكر نمی‌‌كرد ، حاكم جوان آنها مبدل به «رئيس جمهور جنگ‌ها» شود كه در سايه او نه فقط دار وندار مردم عراق به باد داده می‌شود ، بلكه برای يك لحظه روی آرامش نبينند.
آنهائی كه شخصيت صدام را از نظر روانشناسی مطالعه كرده اند معتقد هستند او مايل است خود را محبوب مردم نشان دهد. تصاوير زيادی در تلويزيون و اقصی نقاط عراق صدام را در ميان كشاورزان ، روستائيان ، دانش آموزان ،مردم فقير شهری ، كارگران و گروه‌های مختلف دينی و قومی نشان می‌دهد كه همچون فرزند آنها به ديدار آنان رفته است. قطعاً چنين شكلی از تبليغات بوسيله خود او طراحی می‌شود. در اوائل چنين كارهائی می‌توانست احساسات و ارزشهای عربی عراقی ها را تحت تأثير قرار دهد. اما با گذشت زمان و تكرار مكررات تصاوير قهرمانانه صدام علی الخصوص بعد از شكست‌های سنگين نظامی و به تبع آن اقتصادی به مثابه الفاظ و صورت‌های غير قابل هضم از ديدگان مردم عراق می‌گذرد بدون اينكه در انتخاب آنها دستی داشته باشند. تلويزيون دولتی و تك – عقيدتی عراق در فرآيند بت سازی صدام نقش مهمی داشته است. سال ها است در وسايل ارتباط جمعی عراق و مخصوصاُ تلويزيون برای مردم نشخوار می‌كنند كه « صدام بزرگ است » ، « پدر ملت است » ، « تمام دار وندار شما از او است » ، « هر چه می‌گويد حكمت است» ، و.. بدون اينكه كسی اجازه داشته باشد بپرسد چرا اين چنين است. سخن مخالف در عراق به معنای مرگ است. زمان بسيار طولانی است كه صدام سخن مخالف نشنيده است، تمام اطرافيان می دانند كه صدام چه می خواهد بنابراين همان را به او می گويند. متملقان و چاپلوسان هميشه در صدر مجالس ديكتاتورها قراردارند، بنابراين شنيدن سخن ملت بسيار مشكل می گردد. حزب بعث هرگز اجازه نداده است تشكلی ديگر خارج از دايره افكار و منافع حزبی آنها شكل بگيرد. آنها كوشيده‌اند جمعيتی در حدود ۱۵۰ الی ۳۰۰ هزار عضو حزبی در سرتاسر عراق برای خود تهيه نمايند. اين اعضاء در دانشگاه‌ها ، ادارات ، بازار ، محلات ، تيم های ورزشی و ميان عشاير حضور دارند و از امتيازات ويژه ای برخوردار هستند. آموزش های حزبی به جوانان عراق ياد داده است كه اگر می خواهند به دانشگاه وارد شوند يا كاری برای خود دست و پا كنند حتماً بايد به عضويت حزب بعث درآيند در غير اين صورت با محروميت های زيادی مواجه می شوند.
چنين فرآيند گزينشی از مردم عراق با قدرت يافتن صدام شتاب بی‌نظيری پيدا كرد، صدام در دوران حاكميت خود موفق شد حزب، دولت و مردم عراق را تابعی از خواسته‌های خود كند. در كشور عراق خيلی عادی شده است كه مردم بايد در خدمت رهبر باشند و نه اينكه او مطابق خواسته و اراده مردم رفتار كتد.
اعضاء حزبی مهمترين خوراك تبليغاتی برای نظام توتاليتر و تماميت خواه صدام هستند. او با ريختن آنها در خيابان‌ها و انجام تظاهرات و سپس نشان دادن تصاوير آنها در تلويزيون ، با تبليغات بسيار وسيع آنان را بعنوان كليت ملت عراق معرفی می كند. دستگاه های تبليغاتی عراق ساليان درازی است كه فرياد می زنند ، « ببينيد چگونه ملت عراق يك پارچه صدام را دوست دارند» در حالی كه اين آدم‌ها كه تحت عنوان « همه » ملت عراق از آنها نام می‌برند چيزی جزء همان اعضاء حزبی نيستند كه انحصار امتيازات اقتصادي، فرهنگی ، سياسی و اجتماعی انگيزه آنان برای حضور در خيابان هاست. بی‌دليل نيست كه نظام هائی همانند عراق از انتخابات آزاد می‌ترسند، آنها فقط از «خيابان » مشروعيت می‌گيرند، در حالی كه در يك انتخابات آزاد شكست خواهند خورد.
اكنون حركتی كه برای آزادی ملت عراق در حال انجام است ، با شناخت حجم جنايت‌ها ، غارت ها، شكنجه ها و زندان‌ها و ويرانی كه خانواده صدام و اعضای حكومت عراق برسر غني‌ترين كشور منطقه آورده‌اند ، بايد آنرا مقدس خواند. آناني‌كه با حمله به نظام صدام مخالفت می‌كنند يا طبيعت اين نظام را نمی‌شناسند و يا منافع فردی و گروهی آنها ايجاب می‌كند كه در صف مخالفان بيايستند. اكنون در جهان عرب كسانی مانند « عبدالباری عطوان » مدير روزنامه القدس العربی ، « مصطفی بكری » صاحب امتياز نشريه الاسبوع و « طلعت رميح» رهبر حزب از دور خارج شده « الشعب » مصر، احساسات مردم را هدف گرفته در تلاش برای بازاريابی جديد خود هستند. بدون اينكه بخواهم در جزئيات وارد شوم و چگونگی ارتباط آنها با رژيم صدام و سوابق آنها را شرح دهم ، كليات دفاع اينان از نظام صدام فاقد هرگونه منطق و استدلال علمی و جامعه شناسی است. اكنون در جهان عرب ضعف حكومت های عربی در برابر اسرائيل يك چيز مسلم است، افراد فوق بر طبل اين ضعف می‌كوبند و با اميال سركوب شده توده‌های عربی همراه می‌شوند تا خود را عزيز نمايند ، بدون اينكه راه حلی ارائه دهند. نبايد فراموش كنيم كه بيشتر نظام‌های سياسی جهان عرب زائيده روش وشيوه سنتی ،عاطفی و احساسی رفتار سياسی توده‌های عرب است و نه عقلانيتی كه شفافيت سياسی را از حكومت‌ها می‌طلبد و در برابر تعدی آنها از حقوق مردم می‌ايستد. فقط روشهای شعارگرايانه می‌تواند آدم ديوانه‌ای مانند قذافی را حاكم يك كشور كند و فردی مثل صدام را ناجی توده‌های عربی معرفی كند. آنهائی كه از چنين رژيم‌هائی دفاع می‌كنند روش و شيوه كار آنها همان است كه موجب به قدرت رسيدن چنين حكامی شده است و اگر چه شعار آزادی قدس و رهائی توده‌های عربی می‌دهند ولی خود از عوامل به زنجير كشيدن اين مردم هستند.
جنبش آزاديخواهی در دنيای امروز جهانی شده است و حاكميت ايدئولوژی ها بسر آمده است . مهم نيست كه اين حركت از كجا برمي‌خيزد ، از بغداد يا واشنگتن ، از كابل يا از پاريس جای هيچگونه تمايزی وجود ندارد. ملت‌های امروز می‌خواهند مرزبندی های دروغين را بشكنند و تعاليمی كه می‌گويد، آنها غربند و ما شرقيم ، آنها كفرند و ما متدينيم را ناديده بگيرند و فرياد بزنند هر انسانی در هر كجا كه زندگی می‌كند حق دارد آزاد باشد ، از مواهب زندگی بهرمند شود و حقوق او برای همه حكام محترم است.
صدام حسين و حكومت وی نتوانست اين مسئله را درك كرده ، به كار گيرد، او زائيده طوفان‌های سياسی پنجاه سال گذشته عراق است و با همان زبان سخن می‌گويد و با همان انديشه به جهان خود می‌نگرد. بنابراين شكست سرنوشت قطعی اوست.